Market raflarındaki süt ve süt ürünleri fiyatları son beş yılda tarihi artışlara sahne oldu. 1 litre sütte yüzde 1.200’e varan zam, hem üreticiyi hem de tüketiciyi zorlayan tabloyu bir kez daha gündeme taşıdı. Meclis Tarım, Orman ve Köyişleri Komisyonu Üyesi Ömer Fethi Gürer, 2020–2025 dönemindeki fiyat artışlarına dikkat çekerek süt piyasasındaki dengesizliğe işaret etti.
Gürer’in paylaştığı verilere göre, 2020 Aralık’ta 7,5 TL olan 1 litre süt, 2025 Aralık itibarıyla 50 TL’ye yükseldi. Aynı dönemde temel süt ürünlerindeki artışlar da benzer şekilde sert oldu. Bu yükseliş, özellikle sabit gelirli vatandaşlar için süt ve süt ürünlerini giderek daha ulaşılmaz hale getirdi.
Tereyağı ve peynirde rekor artış
Sadece süt değil, süt ürünlerinde de fiyatlar katlandı. Gürer’in verdiği bilgilere göre, tereyağının kilosu 40 TL’den 380 TL’ye, peynirin kilosu ise 50 TL’den 650 TL’ye çıktı. Raf fiyatlarında yaşanan bu artış, son beş yılda yüzde 600 ile yüzde 1.200 arasında değişen zam oranlarını beraberinde getirdi.
Ancak Gürer’e göre asıl sorun, bu artışların üreticiye yansımaması. Çiğ süt alım fiyatlarının düşük kaldığını vurgulayan Gürer, üretici ile market fiyatları arasındaki makasın her geçen gün daha da açıldığını dile getirdi.
Üretici mutsuz, tüketici çaresiz
Ulusal Süt Konseyi’nin tavsiye ettiği fiyatların sahada uygulanmadığını savunan Gürer, üreticinin pazarlık gücünün kalmadığını belirtti. Gürer, “İnekten sütü sağan mutsuz. Üretici, sütünü aracının belirlediği fiyata satmak zorunda kalıyor” sözleriyle durumu özetledi.
Üreticinin 1 litre süt satarak 1,5 kilo yem alamaz hale geldiğini ifade eden Gürer, bu tablonun hayvancılığı sürdürülemez noktaya taşıdığına dikkat çekti. Artan maliyetler karşısında zarar eden üreticinin, çareyi hayvanlarını satmakta bulduğunu söyledi.
Ayran da nasibini aldı: Yüzde 733 zam
Fiyat artışları yalnızca süt, peynir ve tereyağıyla sınırlı kalmadı. Gürer, ayranın litre fiyatının 2020’de 6 TL iken 2025’te 50 TL’ye çıktığını, bunun da yüzde 733’lük bir artış anlamına geldiğini hatırlattı. Bölgeye ve markete göre bu fiyatların daha da yükseldiğini belirtti.
Artan fiyatlar karşısında dar gelirli ve emeklilerin temel gıdalara erişimde zorlandığını vurgulayan Gürer, birçok vatandaşın artık peynir reyonuna sadece bakmakla yetindiğini ifade etti.
Uyarı: İnek satışları artabilir
Gürer, önümüzdeki dönemde belirlenecek çiğ süt fiyatının üreticiyi tatmin etmemesi halinde hayvancılıkta daha büyük bir kırılma yaşanabileceği uyarısında bulundu. Çiğ süt fiyatlarının maliyetleri karşılamaması durumunda inek satışlarının hızlanabileceğini, bunun da orta vadede süt ve süt ürünlerinde daha sert fiyat artışlarına yol açabileceğini söyledi.
Süt piyasasında yaşanan bu tablo, hem üretici hem de tüketici açısından alarm verirken, gözler yeni dönemde alınacak fiyat ve destek kararlarına çevrilmiş durumda.
