Yüksek Öğretim Kurumu’nun geçen Nisan’da kamuoyuna açıkladığı verilere göre Türkiye’de üniversitelerde 7300 civarında engelli öğrenci bulunuyor.
Bu öğrencilerin engellerinin çeşitliliği var, elbet. İşitme engelliler ve ağır işitenler, görmeyen ve az görenler, fiziksel engelliler, dikkat eksikliği yaşayan, psikolojik sorunları olan, öğrenme güçlüğü olan, kronik sağlık sorunları olan, geçici yetersizlikleri olan bireyler bu büyük gurubun içinde…
Tüm zorluklara rağmen, üniversite aşamasına gelmiş gençlerimize eğitimlerinin önündeki engelleri kaldırmak artık “Engelsiz Üniversite” sloganıyla üniversitelerimizin görevi haline gelmiştir.
Nedir Engelsiz Üniversite?
Engelsiz üniversite, üniversitelerin, engelli öğrencileri (ve yanı sıra engelli akademik ve idari personeli) için erişilebilir ve ulaşılabilir olmasının sağlanması için planlanan ve uygulanan hizmetleri ifade ediyor.
Erişilebilir olmak, öğretim alırken karşılaşılan engelleri kaldırmayı ifade ediyor. Örneğin, görme engelli bir öğrencinin olduğu bir sınıfta bir grafik gösterip o grafiği tarif ya da tasvir etmeden “gördüğünüz gibi” deyip geçilmemesi için akademisyenin farkındalığının sağlanması ve varsa ilgili düzenlemenin yapılmasını ya da öğrenme güçlüğü olan bir gencimize akran desteği ile ek çalışma yapmasını sağlamayı…
Ulaşılabilir olmak ise öğretim mekânlarına ulaşmadaki engellerin kaldırılmasını, yani mimari düzenlemelerin uygun hale getirilmesini ifade ediyor. Örneğin, fiziksel engelli öğrencinin eğitim aldığı binada girişlerin ona engel olmayacak şekilde düzenlenmesi ya da ders aldığı sınıfın düzenleme yapılırken zemin katta atanmasını…
Bu nedenle, “Engelsiz Üniversite”, “ Herkes için Üniversite” demek… “Herkesin eriştiği, ulaştığı yararlandığı bir üniversite” demek… “Engelsiz Üniversite”, bir ideal… Üstelik gerçekleşebilecek bir ideal!
Ne yazık ki zihinlerimiz, engellilerin başarabilecekleri hakkında pek çok engelle doludur. İşte engelliliği saran ve sürekli tekrarlanan efsanelerden birkaçı:
Efsane: “Görme engelli insanlar eğitim veya isleri ile bas edemiyorlar çünkü ya materyali okuyamıyor ya da yazılı metinler üretemiyorlar.”
Gerçek: Büyük yazı veya büyüteç aletleri birçok görme problemi olan insanlara yardımcı olabilir. Ekran okuyucuları, ses tanıma, okuma ve tarama aletleri ve ekran büyütme yazılımları gibi destekleyici teknoloji yazılımları görme engelli insanların okuyup çalışmalarına olanak sağlıyor.
Efsane: “İşitme engelli insanlar telefon kullanmaları gereken yerde çalışamazlar.”
Gerçek: İşitme engeli olan insanların çoğu artakalan bir duymaya sahiptirler ve işitme cihazlarına takılı bir eklentiyi kullanarak işitme cihazlarını telefon fonksiyonlarına yönlendirerek telefonu kullanabilirler. Tamamen işitme engelli olan insanlar da bilgiyi metine çevirerek ekranda görüntüleyen bir sistemi kullanabilirler.
Efsane: Fiziksel engeli olan insanlar üniversiteye gidemez çünkü binaların çoğunda merdiven vardır.
Gerçek: Merdivenli binalara rampa veya asansörle rahatlıkla erişilebilir.
Efsane: Engeli olan insanların yazılı sınav veya son teslim tarihi gibi stresli durumlara sokulmamalıdır.
Gerçek: Engelli insanlar için stres, hayata katılamamaktır! Onların da hayatlarında Orhan Veli’nin deyişiyle “bir iş yapmanın saadetine” olan ihtiyaçlarını görmezden geliyoruz. 
Efsane: “Engelliler, çalışmadan derslerini geçerler, çünkü onları kayıran hocaları vardır.”
Gerçek: YÖK bu tür uygulamaları hoş görmemekte, ciddi yaptırımlar uygulamaktadır. Bunun da ötesinde, tüm zorluklara rağmen üniversiteye gelen gençlerin böyle uygulamaları reddettikleri bir vakıadır. Çünkü öncelikler kendilerine saygı duymaktadırlar. Örneğin, Boğaziçi Üniversitesi tarih bölümünde okurken onların Osmanlıca dersinden muaf olmaları önerisine karşı çıkmış görme engelli öğrenciler, Osmanlıca’da bilgisayar ekranını sesli okuyan bir yazılım tasarlayarak dersi almaları önündeki engeli kendileri kaldırmışlarıdır.
Efsane: “Engelliler okusa da iş bulamazlar.”
Gerçek: Duyarlı firmalarımız ve kamu kurumlarımız bunun böyle olmadığının kanıtıdır. Engellilerin istihdamı konusunda yapılan bilimsel çalışmalar da engellilerin, örneğin telefon operatörlüğü dışında pek çok işi yapabilecek durumda olduklarını ispatlamaktadır. Yeter ki iş dünyası kapılarını açsın.
Sanırız gerçek engel, bir başkasını ihtiyacına zaman ve emek ayırmaktan imtina edişimizde duruyor!
Neyse ki duyarlılığın arttığı bu yıllarda, YÖK, üniversite hayatına ilişkin olarak gerekli adımları attı.
2006 yılında onaylanan, 2010 ve 2013 yıllarında değişikliklere uğrayan “Yüksek Öğretim Kurumları Özürlüler Danışma ve Koordinasyon Yönetmeliği”’ne bağlı olarak her üniversitede engelli öğrencilere destek hizmeti sunan birimlerin kurulması karar altına alındı. Bu çalışmaları paylaşıma açmak ve birlikte öğrenme süreci için her sene Engelsiz Üniversite Çalıştayları, her sene, bir kentimizde, tüm üniversitelerin katılımıyla yapılıyor.
Hitit Üniversitesi de bu çerçevede, 2010 yılında bir komisyon ile “Engelsiz Hitit Üniversitesi” çalışmalarına başlamıştır. Daha sonra, Eğitim-Öğretim ve Sınav Yönetmeliği’mizdeki bu konuya ilişkin maddemizin uygulanması için 2012’de bir Senato kararı ile Engelli Öğrenci Birimi Yönergesi’ni de yayımlamıştır. 2013 Mart’ında da Engelli Öğrenci Birimi Koordinatörlüğünü kurarak çalışmalara önemli bir ivme kazandırılmıştır.
Engelli Öğrenci Birimi Koordinatörü, Rektöre bağlı olarak görev yapar. Her akademik birimimizde de bir akademisyenimiz görevlidir. Bu hocalarımız, öğrencilerimize en yakın nokta bulunduklarından birim idarelerinin desteği ile birebir çalışma yapar, koordinatöre haber, bilgi ve deneyimlerini aktarırlar. Böylece üniversitemizin bu konuda bir bütün olarak hareket etmesini sağlarlar.
İşimiz, Engelli öğrencilerin üniversitedeki olanaklara ve hizmetlere eşit erişimlerini sağlamak ve engelli öğrencilerin akademik, sosyal, kişisel ve mesleki gelişimlerini destekleyen bir ortam oluşturmaya yönelik çalışmalar yapmaktır. Çalışma ilkelerimiz, gizlilik, gönüllülük, saygı, erişilebilirlik, akademik fırsat eşitliği, geri bildirime açıklık, sorumluluktur. Engelli öğrencilerin ihtiyaçlarını ve karşılaştıkları güçlükleri belirlemek, belirlenen ihtiyaçlarına yönelik hizmetleri geliştirmekte, sunmakta ve değerlendirmekteyiz. Bunun yanı sıra engellilik alanında bilinç ve duyarlılık düzeyini artırıcı hizmetler de sunmakta ve kentte de engelli STK’ları ile çalışmalar yapmaktayız. Hizmetlerimiz, engellilerin topluma tam ve etkin katılımlarının sağlanmak ve engellilere seçim özgürlükleri, insanlık onuru ve bireysel özelliklerine saygı göstermek çerçevesinde yapılmaktadır. Birim hizmetlerinden engel grubu ve yüzdesine bakılmaksızın raporunu bize ileten tüm engelli öğrencilerimiz yararlanabilir. Bu hizmetleri şöyle örneklendirebiliriz:
·         Engelli öğrenciler için yönetmelik/yönergeler taslaklarının hazırlanması, güncellenmesinin sağlanması,
·         Engelli öğrencisi bulunan bölümlere danışmanlık hizmeti sunma,
·         Engelli öğrencimizin eğitim ihtiyaçlarını hocalarına ileten “akademik uyarlama mektubu” hazırlama,
·         Engelli olmayan öğrencilerimiz, akademik ve idari personel için eğitim ve farkındalık çalışmaları yapma,
·         Engelli öğrencimize derslerinde not tutucu desteği sağlama,
·         Akranla ders takibi desteği sağlama,
·         Engelsiz kampüs çalışmalarına bilgi ve yön verme,
·         Sınavların yapılışı için uygunluk sağlama,
·         Etkinlik düzenlemeleri yapma,
·         Araştırma ve değerlendirme çalışmaları yapma,
·         İlgili web sayfasını güncel tutma,
Unutmayın ki üniversite, engelli bireylere, onları hayata katacak mesleki bilgi ve beceri kazandırmak ve böylece somut bir kazanım sağlamak yönünden çok önemli bir rolü üstelenmektedir. Engelli bireylerin anne babalarının “kendilerinden sonra ne olacağı” endişesi ancak çocuklarının eğitimini ilerletmesiyle sonlanabilir. Çünkü eğitim, bu bireyler için kendi seçimlerini yapabilme ve yaşayabilmenin teminatıdır. Onlara, kendine güvenme ve topluma dâhil olmak için eğitim hayatına davam etme azmi kazandırmak sadece anne-babaların görevi değil tüm toplumumuzun bir sorumluluğudur. Lütfen siz de gönlünüzü engellilik çalışmalarına destek olmaktan eksik etmeyiniz.
Bize ulaşmak, görüş ve önerilerinizi aktarmak isterseniz: Hitit Üniversitesi Rektörlük Binasında giriş kattaki Z 26 No.lu ofisteyiz. Telefonumuz 0364 2191919-2145. E-postamız ise [email protected] ’dir. Çalışmalarımıza bir göz atmak isterseniz sizi www.engelsiz.hitit.edu.tr  adresimize bekleriz.