Haciz işlemlerinde uzun süredir tartışma konusu olan mal kaçırma ve hileli iflas yöntemlerine karşı kapsamlı bir düzenleme geliyor. Adalet Bakanlığı tarafından hazırlanan yeni Cebri İcra Kanunu taslağıyla, borcunu ödememek için mal varlığını gizleyen veya başkasının üzerine geçirenlere yönelik yaptırımlar önemli ölçüde ağırlaştırılıyor. Düzenleme, alacaklıların yıllardır yaşadığı mağduriyetleri azaltmayı ve icra sisteminde caydırıcılığı artırmayı hedefliyor.
Son yıllarda özellikle haciz sürecine giren borçluların, mallarını yakınlarının üzerine devretmesi, sahte borçlar üretmesi ya da varlıklarını bilerek değersizleştirmesi kamuoyunda yoğun eleştirilere neden olmuştu. Yeni taslak, bu yöntemlere açık biçimde “suç” tanımı getirerek yargı sürecini daha net hale getiriyor.
Hileli satış ve mal kaçırmaya 4 yıla kadar hapis
Taslağa göre, haciz ya da rehinli malların paraya çevrilmesi sürecinde alacaklıyı zarara uğratmak amacıyla hareket eden borçlular ciddi cezalarla karşı karşıya kalacak. Borçlu, mal varlığını kasten eksiltirse 1 yıldan 4 yıla kadar hapis cezası ve 3 bin güne kadar adli para cezası ile yargılanabilecek.
Mal varlığının kasten eksiltilmesi kapsamına, taşınır veya taşınmaz malların mülkiyetinin tamamen ya da kısmen elden çıkarılması, malların yok edilmesi ya da bilerek değerinin düşürülmesi gibi eylemler giriyor. Ayrıca danışıklı işlemlerle malların başkalarının üzerine geçirilmesi ve gerçekte olmayan borçların varmış gibi gösterilmesi de suç kapsamında değerlendirilecek.
Bu düzenleme ile birlikte, “nasıl olsa bir yolunu bulurum” anlayışıyla yapılan işlemlerin önüne geçilmesi amaçlanıyor. Yetkililer, özellikle muvazaalı satışların ve sahte borç beyanlarının artık ciddi ceza riski doğuracağını vurguluyor.
Cezai süreç için aciz belgesi şartı getiriliyor
Taslakta dikkat çeken bir diğer nokta ise cezai yaptırım için aranan şartlar oldu. Borçlunun mal kaçırma suçundan cezalandırılabilmesi için alacaklının “kesin aciz belgesi” alması ya da alacağını tahsil edemediğini resmi olarak ispatlaması gerekecek.
Bu düzenleme, her haciz dosyasının otomatik olarak ceza soruşturmasına dönüşmesini engellemeyi amaçlıyor. Böylece gerçekten alacağını tahsil edemeyen ve bu durumu belgeleyen alacaklıların korunması hedefleniyor.
Eklentileri söküp götürenler için daha ağır ceza
Yeni taslakta taşınmaz mallarla ilgili önemli bir ayrıntı da yer aldı. Hacizli ya da ipotekli bir ev veya iş yerinin su deposu, garajı, sayaçları, kapıları ya da benzeri eklentilerini alacaklıyı zarara uğratmak amacıyla söküp götürenler için daha ağır yaptırımlar öngörülüyor.
Bu tür eylemleri gerçekleştirenler hakkında 2 yıldan 5 yıla kadar hapis cezası ve yine 3 bin güne kadar adli para cezası istenebilecek. Uygulamanın özellikle haciz sonrası taşınmazın değerini düşürmeye yönelik girişimlerin önünü kesmesi bekleniyor.
Yeni düzenleme hayata geçtiğinde, icra süreçlerinde uzun süredir yaşanan “mal kaçırma” tartışmalarının önemli ölçüde azalacağı ve alacaklı-borçlu dengesinin yeniden kurulacağı değerlendiriliyor.
