Tarım ve Orman Bakanlığına bağlı araştırma enstitüsünün verileri, rezenede verimin yetiştirme koşullarına ve kullanılan bitki materyaline göre önemli ölçüde değişebildiğini gösteriyor. Tokat şartlarındaki çalışmalarda dekara 76 ile 349 kilogram arasında tohum verimi bildirildi. Islah hatlarında ise bazı verim değerleri dekarda 227 kilogram ile 368 kilogramın üzerine çıktı.
Fiyat yükselirse gelir de hızla artıyor
Kaliteli, temizlenmiş ve paketlemeye uygun ürünün kilogram fiyatının 200 liraya ulaşması halinde dekarda 200 kilogram ürünün brüt değeri 40 bin liraya çıkıyor. Aynı verimde 10 dekardan elde edilecek 2 ton ürün ise 400 bin liralık ciro oluşturuyor.
Ürün 100 liradan satılırsa dekarda 200 kilogramlık hasadın karşılığı 20 bin lirada kalıyor. Bu tablo, acı rezene üretiminde verim kadar satış kanalının ve önceden belirlenen alım fiyatının da kritik olduğunu ortaya koyuyor.
Net kazancı masraflar belirleyecek
Brüt gelirden tohum, toprak hazırlığı, gübre, sulama, yabancı ot mücadelesi, işçilik, hasat, kurutma, eleme, ambalaj ve nakliye giderlerinin çıkarılması gerekiyor.
Tarım ve Orman Bakanlığına ait yetiştiricilik dokümanında, mibzerle ekimde dekara 1,5 ile 3 kilogram, elle ekimde ise 4 ile 5 kilogram tohum kullanılabileceği belirtiliyor. Bitkinin hasattan sonra yeterince kurutulması ve uygun şekilde harmanlanması da ürün kalitesi açısından önem taşıyor.
Bu nedenle net kazanç hesabı yapılırken çiftçinin kendi tohum, gübre, mazot, sulama ve işçilik maliyetlerini güncel fiyatlarla çıkarması gerekiyor.
Asıl kazanç işlenmiş üründe olabilir
Acı rezenenin yalnızca ham tohum olarak satılması yerine temizlenmesi, sınıflandırılması, paketlenmesi veya uçucu yağ üretiminde değerlendirilmesi, katma değeri artırabilir.
Araştırma sonuçlarında farklı rezene çeşitlerinin uçucu yağ oranlarının yaklaşık yüzde 1,3 ile yüzde 2,1 arasında değiştiği, bazı denemelerde dekardan 6 litreyi aşan uçucu yağ verimine ulaşıldığı görülüyor. Ancak yağ üretimi için distilasyon tesisi, kalite analizi ve düzenli sanayi alıcısı gerekiyor.
Alıcı bulunmadan ekim yapılmamalı
Acı rezene buğday, arpa veya ayçiçeği gibi geniş ve düzenli bir alım piyasasına sahip değil. İnternetteki perakende fiyatları yüksek görünse de çiftçinin tarladan sattığı fiyat çok daha düşük olabilir.
Bu nedenle üreticilerin ekimden önce baharatçı, aktar, ihracatçı, ilaç veya kozmetik firmalarıyla görüşmesi; mümkünse sözleşmeli üretim modeliyle hareket etmesi önem taşıyor. Ürünün çeşidi, istenen uçucu yağ oranı, teslim biçimi ve fiyatı yazılı olarak belirlenmeden geniş alanlarda üretime başlanması pazarlama riski doğurabilir.
Doğru çeşit, uygun tarla, yeterli verim ve garantili alıcı bir araya geldiğinde acı rezene, çiftçi için güçlü bir alternatif ürün olabilir. Ancak yüksek perakende fiyatlarını doğrudan çiftçi kazancı olarak değerlendirmek yerine, hesabı gerçek üretici satış fiyatı ve bütün giderler üzerinden yapmak gerekiyor.
