Ahmet Alidedeoğlu'nun verdiği bilgilere göre; 1845 tarihli Çorum–Kargı Nüfus Defteri esas alınarak hazırlanan eserde, Kargı kazasının merkez mahalleleri ile bağlı köylerin erkek nüfus kayıtlarına yer veriliyor. Defterde ayrıca Hacıhamza Derbendi, Oğuz ve Boyabad kazalarına bağlı olmasına rağmen idari bakımdan Kargı coğrafyası içerisinde yer alan bazı yerleşimlerin kayıtları da bulunuyor.
Toplam 72 yerleşimin kayıtları incelendi
Defterin fihristine göre 56 köy ve mahalle Kargı Kazası’na, 13 yerleşim Hacıhamza Derbendi’ne, 2 yerleşim Oğuz Kazası’na ve 1 yerleşim Boyabad Kazası’na bağlı olarak kayıtlarda yer alıyor. Toplam 72 yerleşim birimindeki hane ve erkek nüfus bilgileri, defterdeki özgün sıralama korunarak günümüz Türkçesine aktarıldı. Böylece Tanzimat Dönemi’nin hemen sonrasında Kargı ve çevresindeki yerleşim düzeninin ayrıntılı biçimde incelenmesine imkân sağlandı.
Kişilerin yaşı, mesleği ve fiziksel özellikleri kayıtlarda
Çalışmada yalnızca kişilerin adları değil; baba adları, aile içindeki yakınlık dereceleri, yaşları, meslekleri, unvanları, askerlik durumları ve fiziksel özellikleri de mümkün olduğunca aslına uygun biçimde aktarıldı. Deftere düşülen özel açıklamalara da yer verilirken, okunmasında tereddüt yaşanan kişi ve yer adları dipnotlarla belirtildi. Kesin olarak okunamayan ifadeler konusunda tahminî yorumlardan kaçınıldığı kaydedildi.
Tarihî köy adlarının günümüzdeki karşılıkları araştırıldı
Defterde geçen eski köy adlarının günümüzdeki karşılıkları da tespit edilebildiği ölçüde çalışmaya eklendi. Tarihî ve güncel yer adları birlikte verilerek yerleşimlerin zaman içerisindeki değişiminin izlenmesi amaçlandı. Çalışma kapsamında ayrıca 1845 yılına ait idari dağılım haritası hazırlandı. Haritada köylerin bağlı bulundukları kazalar farklı renklerle gösterilerek, Kargı’nın 19. yüzyıl ortalarındaki idari yapısı günümüz coğrafyası üzerinde görselleştirildi.
Aile kökenlerini araştıranlar için önemli kaynak
Hazırlanan eserin yalnızca bir nüfus defteri tercümesi olmadığı, aynı zamanda Kargı’nın sosyal yapısını, aile ilişkilerini, yerleşim düzenini ve idari teşkilatını belgeleyen önemli bir tarihî kaynak niteliği taşıdığı belirtildi.
Çalışmanın, aile kökenlerini ve soy geçmişini araştıran Kargılıların yanı sıra yerel tarih araştırmacıları, akademisyenler ve Osmanlı nüfus kayıtları üzerinde çalışan araştırmacılar için de kaynak oluşturması hedefleniyor.
Köy, mahalle ve aile bazında ayrıntılı Osmanlıca nüfus defteri tercümeleri ile kişiye özel soy araştırmalarının da talep doğrultusunda ücret karşılığında hazırlandığı bildirildi.
