Türkiye’de tütünle mücadele kapsamında kapsamlı yeni düzenlemeler gündemde. Hazırlık çalışmalarında yer alan Prof. Dr. Toker Ergüder, 1 Ocak 2015’ten sonra doğanlara tütün ürünlerinin satışının ömür boyu yasaklanmasından lokanta ve açık alanlardaki sigara kullanımının sınırlandırılmasına kadar birçok düzenlemenin hazırlanan taslakta bulunduğunu açıkladı. Teklifin ekim ayında TBMM’ye sunulmasının öngörüldüğü belirtildi.
2015 sonrası doğanlar için ömür boyu yasak planı
Sağlık Bilimleri Üniversitesi Gülhane Tıp Fakültesi Halk Sağlığı Ana Bilim Dalı Öğretim Üyesi ve Yeşilay Bilim Kurulu Üyesi Prof. Dr. Toker Ergüder, tütün ürünlerine ilişkin yeni düzenleme hazırlıklarının yaklaşık bir yıldır sürdüğünü söyledi. Ergüder’in verdiği bilgiye göre taslakta çocuk ve gençlerin tütün ürünlerine erişiminin önlenmesine yönelik önemli değişiklikler bulunuyor.
Bunların başında 1 Ocak 2015’ten sonra doğanlara yönelik düzenleme geliyor. Ergüder, taslağın mevcut şekliyle yasalaşması halinde bu tarihten sonra doğanlara yaşamları boyunca tütün ürünü satılmamasının öngörüldüğünü ifade etti.
2040 sonrası için kapsamlı tütün hedefi
Taslakta daha uzun vadeli bir düzenlemenin de bulunduğunu açıklayan Ergüder, 2040 yılından sonra Türkiye’de tütün ürünlerinin üretimi ve satışının tamamen yasaklanmasının hedeflendiğini söyledi. Düzenlemenin bu haliyle yasalaşıp yasalaşmayacağı ise teklifin TBMM’ye sunulması ve yasama sürecinin ardından netlik kazanacak.
Ergüder ayrıca sigara paketleri üzerinden alınması planlanan yeni bir “sağlık vergisinin” de hazırlıklar arasında bulunduğunu belirtti. Bu vergiden elde edilecek kaynağın koruyucu ve geliştirici sağlık hizmetlerinde kullanılmasının planlandığını aktardı.
Lokantaların açık alanlarında da sigara yasağı gündemde
Yeni düzenleme hazırlıklarının dikkat çeken başlıklarından biri de sigara içilebilen alanların yeniden belirlenmesi. Ergüder’in açıklamasına göre lokantaların yalnızca kapalı bölümlerinde değil, açık alanlarında da sigara kullanımının yasaklanması üzerinde çalışılıyor.
Park, bahçe ve kamu binalarının bahçelerinde ise sigara kullanımının tamamen serbest bırakılması yerine özel alanların oluşturulması planlanıyor. Bu alanların dışarıdan görünmeyecek şekilde düzenlenmesi ve sigara kullanmak isteyenlerin yalnızca belirlenen bölümlerde sigara içmesine izin verilmesi öngörülüyor.
Slim sigaralar için de yeni düzenleme
Taslakta sigara paketleri ve ürünlerin fiziksel özelliklerine ilişkin değişiklikler de bulunuyor. Ergüder, standart paket uygulamasının genişletilmesinin planlandığını ve düzenleme hayata geçirilirse “slim” olarak bilinen ince sigaraların piyasadan kaldırılacağını belirtti.
Çocukların tütün ürünlerine erişimini önlemek için satış aşamasında kimlik doğrulamaya yönelik yeni uygulamalar da değerlendiriliyor. Ergüder, özellikle kredi kartı üzerinden 18 yaşından küçüklerin tütün ürünü satın almasını engelleyecek bir sistem üzerinde durulduğunu ifade etti.
Yeni düzenlemeler henüz kesinleşmedi
Ergüder, hazırlanan düzenlemelerin toplumdaki karşılığını belirlemek amacıyla saha araştırmaları da yürütüldüğünü söyledi. Yeşilay tarafından yaklaşık 7 bin kişiyle gerçekleştirildiğini belirttiği araştırmada düzenlemelere desteğin yüzde 90’ın üzerinde, sigara kullanan kişiler arasındaki desteğin ise yaklaşık yüzde 60 seviyesinde çıktığını aktardı.
Açıklanan maddeler mevcut durumda yürürlüğe girmiş hükümler değil, hazırlığı devam eden kanun teklifinde yer alması planlanan düzenlemelerden oluşuyor. Teklifin ekim ayında TBMM’ye sunulmasının ardından maddelerin kapsamı, yürürlük tarihleri ve uygulanma esaslarının yasama sürecinde şekillenmesi bekleniyor.
