Türkiye Enerji, Nükleer ve Maden Araştırma Kurumu (TENMAK), enerji, nükleer ve maden alanlarında geliştirilen yerli teknolojilere ilişkin yeni bir düzenlemeyi yürürlüğe koydu. 13 Mart 2026 tarihli Resmî Gazete’de yayımlanan “Fikrî ve Sınai Haklar Yönetmeliği” ile kurum bünyesinde geliştirilen buluşların tescili, korunması ve gelir paylaşımı kuralları belirlendi.
Yeni düzenleme ile TENMAK kapsamında geliştirilen teknolojilerden elde edilen net gelirin yüzde 50’sine kadar olan kısmının, buluşu geliştiren araştırmacılara verilebilmesinin önü açıldı. Yönetmeliğin, yerli teknoloji üretimini teşvik etmeyi ve bilim insanlarının haklarını korumayı amaçladığı belirtildi.
Araştırmacılara gelirden pay verilecek
Yönetmelik kapsamında, TENMAK bünyesinde veya kurum desteğiyle geliştirilen buluşların ticarileştirilmesi durumunda elde edilen net gelirin yarısına kadar olan kısmı araştırmacılara ödenebilecek.
Bu uygulamanın özellikle enerji, nükleer teknoloji ve maden alanlarında çalışan mühendis ve bilim insanlarını yeni buluşlar geliştirmeye teşvik etmesi hedefleniyor. Düzenleme sayesinde hem devletin teknolojik kapasitesinin artırılması hem de projelerde görev alan araştırmacıların emeğinin karşılığını alması amaçlanıyor.
Ödemeler asgari ücretin 140 katına kadar çıkabilecek
Yönetmelikte araştırmacılara yapılacak ödemeler için ekip büyüklüğüne göre üst limitler de belirlendi. Buna göre tek kişilik buluşlarda mucit, asgari ücretin 60 katına kadar ödeme alabilecek.
Ekip çalışmalarında ise geliştirici sayısına göre ödeme limitleri artırıldı. İki kişilik ekiplerde asgari ücretin 90 katı, üç kişilik ekiplerde 120 katı, dört ve daha fazla kişiden oluşan ekiplerde ise asgari ücretin 140 katına kadar ödeme yapılabilecek.
Beş ile yirmi kişi arasındaki geniş ekiplerde ise dört kişilik üst sınıra ek olarak her yeni kişi için asgari ücretin 10 katı kadar limit artışı uygulanacak. Ancak ekip içindeki bir kişiye yapılacak ödeme, asgari ücretin net tutarının 55 katını geçemeyecek.
Gelir paylaşımı 10 yıl boyunca yapılacak
Araştırmacılara yapılacak ödemelerin, buluşun ticarileştirilmesinden elde edilen net gelirin yüzde 50’sini aşmaması şartı getirildi. Bu gelir paylaşımı, buluşun ticari kazanç sağlamaya başladığı tarihten itibaren ilk 10 yıl boyunca her takvim yılı için ayrı ayrı hesaplanarak yapılacak.
Bu sistemle birlikte, araştırmacıların geliştirdikleri teknolojilerden uzun vadede gelir elde edebilmesinin sağlanması hedefleniyor.
Türk teknolojileri uluslararası alanda korunacak
Yeni yönetmelikle birlikte TENMAK bünyesinde geliştirilen buluşların fikrî mülkiyet hakları hem Türkiye’de hem de uluslararası alanda korunabilecek. Stratejik öneme sahip teknolojiler için yurt dışında da patent başvuruları yapılabilecek.
Bu sayede Türkiye’de geliştirilen teknolojilerin küresel ölçekte korunması ve izinsiz kullanımının önüne geçilmesi amaçlanıyor. Ayrıca ticari potansiyeli yüksek olan projelerin özel sektör veya kamu kuruluşlarına lisanslanarak sanayiye aktarılması için teknoloji transfer süreçlerinin hızlandırılacağı bildirildi.
Gizlilik ve etik kuralları zorunlu olacak
Yönetmelikte buluşların korunması için gizlilik kurallarına da yer verildi. Bir projenin detaylarının tescil süreci tamamlanmadan paylaşılması yasaklanırken, süreçte görev alan kişilerin bilgileri gizli tutması zorunlu hale getirildi.
Kurallara aykırı davranan veya etik ihlal yapan kişiler hakkında yasal işlem uygulanacağı belirtilirken, düzenlemenin Türkiye’nin yerli teknoloji geliştirme hedeflerine katkı sağlaması bekleniyor.
