Türkiye’de vergi yükünün büyük bölümünü dar gelirli kesimlerin taşıdığı bir kez daha ortaya çıktı. Gelir İdaresi Başkanlığı verilerine göre, toplam verginin yüzde 85’i dar gelirli vatandaşların omuzlarında. Buna karşılık holdingler ve finans kuruluşları her 100 liralık verginin sadece 15 lirasını ödedi. Bu tablo, vergi adaletine yönelik tartışmaları yeniden gündeme getirdi.
Karar gazetesinden Mine Açar’ın haberine göre, dev cirolara sahip 1,2 milyon kurumlar vergisi mükellefinin bu yılın ilk 7 ayında ödediği ortalama kurumlar vergisi sadece 455 bin lira oldu. Bu rakam, standart bir otomobil satın alan bir vatandaşın, benzin ve Motorlu Taşıtlar Vergisi (MTV) hariç ödeyeceği verginin (yaklaşık 750 bin lira) bile altında kaldı. Vergi uzmanları, bu durumun vergi sisteminde ciddi bir adaletsizliğe işaret ettiğini belirtiyor.
Devletin Vazgeçtiği Vergi 3 Trilyon Lirayı Bulacak
Devletin kurumlara tanıdığı istisna ve muafiyetlerin bütçeye maliyeti de dikkat çekiyor. 2023 yılında 1 trilyon 476 milyar lira, 2024’te ise 2 trilyon 210 milyar lira tutarındaki vergi, istisna ve muafiyetler nedeniyle alınmadı. 2025 yılı için bu rakamın 3 trilyon liraya ulaşacağı hesaplanıyor. Vergi uzmanları, bu tutarların bütçede önemli bir açık yarattığını ve adaletli bir vergi sistemine geçişin zorunlu olduğunu vurguluyor.
Geçen yılın ilk 7 ayında 1 milyon 165 bin 695 kurumlar vergisi mükellefi toplam 480 milyar 178 milyon lira vergi öderken, bu yılın aynı döneminde 1 milyon 210 bin 519 kurumun ödediği toplam tutar 550 milyar 871 milyon lira oldu. Ancak bu artış, enflasyon ve şirketlerin büyüyen ciroları dikkate alındığında beklenen seviyelerin gerisinde kaldı.
Vergi Uzmanlarından Reform Çağrısı
Ekonomistler ve vergi uzmanları, bu verilerin Türkiye’de vergi yükünün adil dağılmadığını gösterdiğini belirterek kapsamlı bir reform çağrısı yapıyor. Uzmanlara göre, dolaylı vergilerin ağırlığı dar gelirli vatandaşların bütçesini olumsuz etkilerken, büyük holding ve finans kuruluşlarına tanınan muafiyet ve istisnalar kamu maliyesinde ciddi gelir kaybına yol açıyor.
Bütçenin gelir tarafını güçlendirmek ve vergi adaletini sağlamak için, istisna ve muafiyetlerin yeniden gözden geçirilmesi ve kurumlar vergisinin daha etkin uygulanması gerektiği ifade ediliyor. Aksi halde, dar gelirli vatandaşların üzerindeki vergi yükünün artmaya devam edeceği uyarısı yapılıyor.
