Ege Üniversitesi Fen Fakültesi Biyoloji Bölümü Öğretim Üyesi Doç. Dr. Rengin Özgür Uzilday’ın yürütücülüğünde yürütülen projede, Ay ve Mars regolitlerini taklit eden ortamda domates yetiştirildi. Yaklaşık 15 ay önce başlatılan çalışmada, ABD’den temin edilen Ay ve Mars regolit simülantları kullanıldı. Projede bazı örneklerde yüksek miktarda meyve elde edildiği bildirildi.
Ay ve Mars yüzeyinde bulunan, organik madde açısından fakir ve doğal canlılıktan yoksun regolitlerin tarıma elverişli hale getirilmesi hedefleniyor. Çalışma, uzay tarımı ve sürdürülebilir yaşam araştırmaları açısından dikkat çekici bir adım olarak değerlendiriliyor.
Regolit benzeri ortam biyolojik olarak iyileştirildi
Projenin ilk aşamasında, zorlu çevre koşullarına dayanıklı ekstremofit bitkiler kullanıldı. Bu bitkilerle regolit benzeri ortamın metal ve tuz yükü biyolojik yöntemlerle azaltıldı.
Yapılan iyileştirme sürecinin ardından simülant toprakta domates üretimine geçildi. Araştırma ekibi, bazı denemelerde yüksek verim elde ettiklerini açıkladı. Bu sonuç, regolit benzeri ortamların belirli biyolojik müdahalelerle tarıma uygun hale getirilebileceğini gösterdi.
Moleküler ve kalite analizleri yapılacak
Doç. Dr. Rengin Özgür Uzilday, ilerleyen aşamada hasat edilen domateslerin kalite ve moleküler düzeyde analiz edileceğini belirtti. Elde edilen ürünlerin besin değeri, stres yanıtı ve biyokimyasal özellikleri detaylı şekilde incelenecek.
Ege Üniversitesi Ziraat Fakültesi’nden Dr. Öğr. Üyesi Tansel Kaygısız da hasat olgunluğuna ulaşan domateslerde kapsamlı kalite analizleri yapılacağını ifade etti. Regolit simülantında yetişen ürünlerin, Dünya toprağında yetişen domateslerle karşılaştırmalı olarak değerlendirileceği kaydedildi.
Uzay tarımı için önemli adım
Ay ve Mars’ta sürdürülebilir yaşam senaryolarında, yerinde üretim büyük önem taşıyor. Organik madde içermeyen ve yüksek mineral yüküne sahip regolitin tarıma uygun hale getirilmesi, uzun süreli uzay görevleri açısından kritik bir araştırma alanı olarak öne çıkıyor.
Proje sonuçlarının, gelecekte Ay ve Mars’ta kurulabilecek yaşam alanlarında gıda üretimine yönelik bilimsel altyapı sağlaması hedefleniyor. Araştırma, biyoteknoloji ve uzay biyolojisi alanında Türkiye kaynaklı önemli bir deneysel çalışma olarak değerlendiriliyor.
