Her göreni hayrete düşüren soru ise basit ve bir o kadar da karmaşık: Bundan 1600 yıl önce, hiçbir modern teknoloji olmadan, bu manastır o sarp kayalığın üzerine nasıl oyuldu ve yerleştirildi? Keşişleri, medeniyetten bu denli uzağa ve gökyüzüne bu kadar yakına çeken neydi? Bu sır perdesi, yapının taş duvarları ve efsanelerinde gizli.
EFSANELERİN ORTASINDAKİ KUTSAL YAPI
Bu baş döndüren eser, Trabzon'un Maçka ilçesi sınırları içinde, Altındere Vadisi'ne hakim Karadağ'ın eteklerinde yer alan Sümela Manastırı'dır. Halk arasında "Meryem Ana" olarak da bilinen yapı, aslında Ortodoks dünyası için büyük önem taşıyan tarihi bir manastır kompleksidir. Yapının temellerinin 4. yüzyılda atıldığına inanılması, onu tarihin en eski manastırlarından biri yapıyor.
Rivayete göre, Atinalı iki keşiş olan Barnabas ve Sophronios, rüyalarında Meryem Ana'yı görürler. Meryem Ana'nın onlara işaret ettiği bu sarp kayalıklara geldiklerinde, Havari Luka tarafından yapıldığına inanılan bir ikona bulurlar. İşte bu kutsal emaneti korumak için, bu ulaşılması güç noktaya ilk kilisenin temellerini atarlar.
GÖKYÜZÜNE UZANAN İNANILMAZ MİMARİ
Sümela Manastırı'nın asıl mucizesi, 1200 metre yükseklikteki konumu ve mimarisidir. Yapı, tek bir binadan değil; ana kaya kilisesi, birkaç şapel, mutfak, öğrenci odaları, kütüphane ve misafirhaneden oluşan dev bir komplekstir. Bu birimlerin büyük bir kısmı doğrudan ana kayanın içine oyulmuş, geri kalanı ise kaya yüzeyine adeta yapıştırılmıştır.
Sümela Manastırı, sarp bir yamaca inşa edilmiş, ana yapıları kayalara oyularak oluşturulmuş tarihi bir Rum Ortodoks manastır ve kilise kompleksidir. İnşaat süreci, insan iradesinin ve inancının sınırlarını zorlayan bir hikayedir. Malzemeler, vadiden sırtta, dik ve tehlikeli patikalar kullanılarak taşınmıştır. İşçiler ve keşişler, metrelerce yüksekte kurdukları ilkel ahşap iskeleler üzerinde, hayatlarını hiçe sayarak asırlar süren bir inşaat sürecini tamamlamıştır.
DUVARLARA İŞLENEN ASIRLIK HİKAYELER
Manastırın içine adım atıldığında, ziyaretçileri bambaşka bir atmosfer karşılar. Özellikle ana kaya kilisesinin hem iç hem de dış duvarlarını tamamen kaplayan freskler, Sümela'nın en değerli hazinesidir. Bu duvar resimleri, İncil'den sahneleri, Hz. İsa ve Meryem Ana'nın hayatını anlatan görsel bir şölen sunar.
Farklı dönemlerde yapılan eklemelerle katman katman zenginleşen bu freskler, okuma yazma bilmeyen halk ve keşişler için adeta bir kutsal kitap görevi görüyordu. Yıllar içinde yıpranan ve karalanan bu eşsiz sanat eserleri, son yıllarda Türkiye Cumhuriyeti tarafından yürütülen titiz ve kapsamlı restorasyon çalışmalarıyla yeniden hayat buldu. Artık Sümela, asırlık hikayelerini ziyaretçilerine çok daha canlı renklerle anlatıyor.
