Ticaret Bakanlığı, yağlık ayçiçeği tohumu ve ham ayçiçeği yağı ithalatına yönelik yeni tarife kontenjanı uygulamasını duyurdu. Düzenleme kapsamında 1 milyon 250 bin ton yağlık ayçiçeği tohumu veya bunun karşılığı 500 bin ton ham ayçiçeği yağı için düşük gümrük vergili ithalat imkanı sağlanacak. Karar, 4 Temmuz 2026 tarihli Resmi Gazete’de “Yağlık Ayçiçeği Tohumu ve Ham Ayçiçeği Yağı İthalatında Tarife Kontenjanı Uygulanması Hakkında Karar” başlığıyla yayımlandı.
Amaç arz güvenliğini sağlamak
Ticaret Bakanlığı’ndan yapılan açıklamada, temel gıda ürünlerinde arz güvenliğinin sağlanması, spekülatif fiyat hareketlerinin önlenmesi ve yerli üretimin desteklenmesi amacıyla ticaret politikalarının ilgili kurumlarla koordinasyon içinde yürütüldüğü belirtildi.
Bakanlık, ayçiçeği yağının hammaddesi olan yağlık ayçiçeği tohumunda yurt içi üretimin tüketimi karşılamada yetersiz kaldığına dikkat çekti. Son iki sezonda yalnızca yerli üretimle karşılanamayan ihtiyaç için düşük gümrük vergili tarife kontenjanı uygulandığı hatırlatıldı.
Yeni sezon için kontenjan açılacak
Tarım ve Orman Bakanlığının görüşleri doğrultusunda yeni sezon için de tarife kontenjanı açılması uygun görüldü. Uygulamanın, yağlık ayçiçeği tohumu üretiminin sürdürülebilirliğini desteklemek ve 2027 yılı başında oluşacak hammadde ihtiyacını zamanında karşılamak amacıyla devreye alınacağı bildirildi.
Bakanlık, bu modelle çiftçinin ürününü değerinde satmasının, sanayicinin ihtiyaç duyduğu hammaddeye uygun maliyetle ulaşmasının ve tüketicinin korunmasının hedeflendiğini belirtti. Düzenleme, iç piyasada ayçiçeği yağının uygun fiyatla sunulmasını desteklemeyi de amaçlıyor.
Yerli alım yapan sanayiciye öncelik verilecek
Tarife kontenjanı, hasat dönemi dikkate alınarak 1 Temmuz-30 Kasım 2026 tarihleri arasında yerli ayçiçeği tohumu alımı yapan ayçiçeği yağı üreticisi sanayi firmalarına öncelikli olarak tahsis edilecek.
Bu uygulamayla ithalat imkanının doğrudan yerli üretimle bağlantılı hale getirilmesi hedefleniyor. Böylece hem çiftçinin hasat dönemindeki satış imkanının korunması hem de sanayicinin üretim planlamasında hammaddeye erişiminin güvence altına alınması amaçlanıyor.
Düşük gümrük vergili ithalat 2027’de yapılacak
Düzenleme kapsamında 1 milyon 250 bin ton yağlık ayçiçeği tohumu için yüzde 0 gümrük vergili tarife kontenjanı uygulanacak. Bunun karşılığı olarak 500 bin ton ham ayçiçeği yağı ithalatında ise yüzde 20 gümrük vergili kontenjan imkanı tanınacak.
İthalata, yerli üreticinin zarar görmemesi amacıyla 11 Ocak-31 Mayıs 2027 tarihleri arasında izin verilecek. Bu tarihin ardından düşük gümrük vergili ithalat uygulaması sona erecek.
Yerli üretici ve tüketici dengesi gözetilecek
Bakanlık, ithalat takviminin yerli ayçiçeği tohumunun piyasadan çekildiği dönem dikkate alınarak belirlendiğini bildirdi. Bu nedenle düşük vergili ithalatın hasat döneminde değil, çiftçinin elindeki ürünün tükendiği dönemde yapılması planlanıyor.
Yeni tarife kontenjanı uygulamasıyla ayçiçeği yağı piyasasında arz istikrarının korunması, fiyat dalgalanmalarının sınırlandırılması ve sanayicinin hammadde ihtiyacının karşılanması hedefleniyor. Düzenleme aynı zamanda yerli üretim yapan çiftçinin korunmasını da amaçlayan bir denge mekanizması olarak uygulanacak.
