Yeşilay tarafından hazırlanan “sigara maliyeti” araştırmasının verilerini paylaşan, Cumhurbaşkanlığı Sağlık Politikaları Kurulu Üyesi Toker Ergüder, sigara tüketiminin Türkiye ekonomisine yıllık 24 milyar dolar yük bindirdiğini açıkladı. Ergüder, uluslararası karşılaştırmalar ışığında sigara fiyatlarının caydırıcı seviyeye çıkarılması gerektiğini belirterek, bir paket sigaranın en az 300 lira olması gerektiğini söyledi.
Sigaranın maliyeti 24 milyar doları buluyor
Ergüder, sigaranın kamuya yükünün yalnızca doğrudan sağlık harcamalarıyla sınırlı olmadığını vurguladı. Dolaylı maliyetler, iş gücü kaybı, hastalıklara bağlı üretkenlik düşüşü ve işsizlik gibi kalemlerin toplam yükü daha da artırdığını ifade etti. Özellikle sigaraya bağlı hastalıklar için yapılan tedaviler ve yurt dışından temin edilen ilaçların net maliyetinin tam olarak hesaplanamadığını belirten Ergüder, bu nedenle gerçek tablonun olduğundan daha ağır olabileceğini kaydetti.
“En ucuz sigara Türkiye’de satılıyor”
Sigara fiyatlarını uluslararası örneklerle kıyaslayan Ergüder, 2013 sonrası fiyat artışlarının satın alma gücüne göre yapılmaması nedeniyle Türkiye’nin OECD ve Avrupa ülkeleri arasında sigaranın en ucuz olduğu ülkelerden biri haline geldiğini söyledi. Bu durumun sigara kullanım oranlarının düşürülememesine yol açtığını ifade eden Ergüder, “Şu anda OECD ülkeleri ve Avrupa’da en ucuz sigara Türkiye’de satılıyor. Bu nedenle sigara içme oranlarını düşüremiyoruz” dedi.
Fiyat artışı tüketimi düşürüyor
Araştırma verilerine göre sigara fiyatlarındaki yüzde 10’luk artışın, tüketimi yaklaşık yüzde 8 azalttığını hatırlatan Ergüder, fiyat politikasının tütünle mücadelede en etkili araçlardan biri olduğunun altını çizdi. 2008–2012 döneminde fiyatların ciddi biçimde artırılmasıyla tütün kullanımının yüzde 14 azaldığını anımsattı.
“En etkili kurum Maliye Bakanlığı”
Sigarayla mücadelede en kritik kurumun Maliye Bakanlığı olduğunu vurgulayan Ergüder, fiyat ve vergi politikalarının belirleyici rol oynadığını dile getirdi. Çok uluslu şirketlerin zamların enflasyonu ve kaçakçılığı artıracağı yönünde baskı yaptığını belirten Ergüder, 2002–2019 dönemine ait analizlerde sigara fiyatları ile enflasyon arasında anlamlı bir ilişki bulunmadığını söyledi.
“Bir paket sigara en az 300 lira olmalı”
Yurt dışı örnekleri paylaşan Ergüder, İngiltere’de bir paket sigaranın 15 sterlin, bir pidenin ise 7 sterlin olduğunu belirterek Türkiye’de bunun tersinin yaşandığını ifade etti. “Türkiye’de bir pide parasına üç paket sigara alınabiliyor” diyen Ergüder, dünyada genel kabul gören ölçütün bir paket sigaranın yaklaşık 5 litre benzin fiyatına eşit olması olduğunu söyledi. Bu hesaba göre Türkiye’de bir paket sigaranın en az 300 lira olması gerektiğini vurguladı.
Fiyat politikası vurgusu
Ergüder’in açıklamaları, sigarayla mücadelede fiyat ve vergi politikalarının yeniden ele alınması gerektiğini bir kez daha gündeme taşıdı. Yeşilay’ın araştırması ve uluslararası karşılaştırmalar, caydırıcı fiyatlandırmanın tüketimi azaltmada kritik rol oynadığını ortaya koyuyor.
