Çorum’da sonbaharın kendini hissettirmesiyle birlikte bağlarda kış hazırlıkları da hız kazandı. Yaz boyunca güneşle olgunlaşan üzüm salkımları bir yandan toplanırken, bazı salkımlar ise dalında bırakılarak doğal yollarla kurumaya bırakılıyor.
Bağlardan toplanan üzümlerin bir bölümü kuru üzüm olarak değerlendirilirken, bir bölümü de geleneksel yöntemlerle pekmeze dönüştürülüyor.
Köylerde ve bağ evlerinde yıllardır değişmeyen görüntüler yeniden ortaya çıktı. Sabahın erken saatlerinde bağlara giren aileler, olgunlaşan salkımları tek tek topluyor. Taze tüketilecek üzümler ayrılırken, kurutmalık olanlar güneş gören alanlarda sergilere veya temiz bezlerin üzerine bırakılıyor. Bazı bağlarda ise salkımlar dalında bekletilerek güneş ve rüzgârın etkisiyle suyunu kaybetmesi sağlanıyor.
Kurutma işlemi sırasında üzümlerin nemden korunması büyük önem taşıyor. Güneşli ve hava akımının bulunduğu alanlarda kurutulan üzümler belirli aralıklarla kontrol ediliyor, gerektiğinde çevrilerek her tarafının eşit şekilde kuruması sağlanıyor. Dalında kurutulan üzümler ise yeterli olgunluğa ulaştıktan sonra toplanıyor. Kurutma tamamlandığında üzümler ayıklanarak bez torbalarda, kavanozlarda ya da kuru ve serin alanlarda muhafaza ediliyor.
Üzüm hem sofralık hem kışlık değerlendiriliyor
Üzüm, doğal şeker içeriğinin yanı sıra vitamin, mineral ve çeşitli antioksidan bileşenler içeren meyveler arasında yer alıyor. Özellikle kabuklu ve koyu renkli üzüm çeşitlerinde bulunan polifenoller ve resveratrol gibi bileşenlerin antioksidan özellik taşıdığı biliniyor. Üzüm ayrıca potasyum, K vitamini ve bazı B grubu vitaminlerini de içeriyor.
Dengeli beslenmenin bir parçası olarak tüketilen üzüm, enerji ihtiyacının karşılanmasına katkı sağlarken içerdiği su oranıyla da mevsiminde ferahlatıcı bir meyve olarak tercih ediliyor.
Kuru üzüm kış sofralarının vazgeçilmezi
Kurutulduğunda üzümün su oranı azalırken doğal şeker ve enerji yoğunluğu artıyor. Bu nedenle kuru üzüm özellikle kahvaltılarda, ara öğünlerde ve kış aylarında sık tüketiliyor.
Kuru üzüm, lif içeriği sayesinde sindirim sisteminin düzenli çalışmasına katkı sağlayabiliyor. Potasyum, demir ve bazı antioksidan bileşenler de içeren kuru üzüm, pratik bir enerji kaynağı olarak değerlendiriliyor. Ancak şeker içeriğinin yoğunlaşması nedeniyle porsiyon kontrolüne dikkat edilmesi öneriliyor.
Pekmez kazanları da yeniden kaynıyor
Çorum’da üzümün bir diğer geleneksel değerlendirme yöntemi ise pekmez yapımı. Toplanan üzümler ezildikten sonra elde edilen şıra süzülüyor ve büyük kazanlarda uzun süre kaynatılıyor. Kıvamını alan pekmez dinlendirildikten sonra kavanozlara doldurularak kış aylarında tüketilmek üzere saklanıyor.
Üzüm pekmezi doğal glikoz ve fruktoz içeriği nedeniyle yüksek enerji sağlayan geleneksel gıdalar arasında bulunuyor. Demir, potasyum, kalsiyum ve magnezyum gibi mineralleri de belirli oranlarda içerebiliyor. Özellikle kahvaltılarda tercih edilen pekmez, enerji ihtiyacının arttığı dönemlerde sofralarda kendine yer buluyor. Bununla birlikte kansızlık gibi sağlık sorunlarında pekmezin tek başına tedavi edici olarak görülmemesi, gerekli durumlarda sağlık uzmanına başvurulması gerekiyor.
Çorum’da bağ bozumu yalnızca bir tarımsal faaliyet olarak değil, kuşaktan kuşağa aktarılan bir kültür olarak da yaşatılıyor. Dalında kuruyan üzümler, evlerin önüne serilen salkımlar ve bahçelerde kaynayan pekmez kazanları, yaklaşan kışın en tanıdık işaretlerinden biri olmaya devam ediyor.
