Zonguldak’ın Alaplı ilçesine bağlı Gümeli beldesindeki ormanlarda bulunan porsuk ağacı, 2016 yılında yapılan bilimsel çalışmaların ardından yaşı ve biyolojik özellikleriyle gündeme geldi. Ağacın, kendi türünün bilinen en yaşlı örneklerinden biri olduğu belirtiliyor.
Tunç Çağı’ndan günümüze ulaştı
Latince adı Taxus baccata olan Gümeli Porsuğu’nun yaklaşık 4 bin 122 yaşında olduğu tahmin ediliyor. Bu da ağacın Tunç Çağı döneminde filizlenmiş olabileceği anlamına geliyor. Yaklaşık 23 metre boya sahip olan ağacın gövde çapı 245 santimetre, tepe çapı ise yaklaşık 9,5 metre olarak ölçülüyor.
Uzman değerlendirmelerine göre oldukça sağlıklı durumda bulunan ağacın, ciddi bir dış müdahale veya tahribat yaşanmaması halinde çok uzun yıllar daha yaşamını sürdürebileceği öngörülüyor.
Gümeli Tabiat Anıtı olarak koruma altında
Gümeli Porsuk Ağacı’nın bulunduğu alan, taşıdığı ekolojik ve tarihi değer nedeniyle koruma altına alındı. Bölge, “Gümeli Tabiat Anıtı” statüsüyle korunurken, ağacın doğal yapısının gelecek kuşaklara aktarılması için çeşitli tedbirler uygulanıyor.
Dünyanın en yaşlı ağaçları arasında gösteriliyor
Tek bir kökten yayılan klonal ağaç toplulukları hariç tutulduğunda, dünyada Gümeli Porsuğu ile benzer yaşlarda olduğu tahmin edilen başka tekil ağaçlar da bulunuyor. ABD’nin Kaliforniya eyaletindeki Beyaz Dağlar’da bulunan “Methuselah” adlı Bristlecone çamının 4 bin 850 yıldan daha yaşlı olduğu kabul ediliyor. Şili’deki “Gran Abuelo” isimli Patagonya servisinin yaşının bazı bilimsel modellemelerde 5 bin yıla yaklaşabileceği belirtiliyor.
Galler’de bulunan “Llangernyw Yew” adlı porsuk ağacının 4 bin ila 5 bin, İran’daki “Sarv-e Abarkuh” adlı Akdeniz servisinin ise yaklaşık 4 bin ila 4 bin 500 yaşında olduğu tahmin ediliyor.
Anadolu’nun yaşayan tarih tanığı
Binlerce yıl boyunca farklı medeniyetlere, iklim değişimlerine ve doğa olaylarına tanıklık eden Gümeli Porsuk Ağacı, Türkiye’nin doğal mirasının en önemli örneklerinden biri olarak değerlendiriliyor.
Yaklaşık dört bin yıldır yaşamını sürdüren ağaç, hem biyolojik özellikleri hem de yaşıyla Anadolu’nun adeta yaşayan tarih tanıklarından biri olmayı sürdürüyor.
