Modern tarım makinelerinin hayatımıza girmesinden önce Çorum’da üretimin yükünü saban, düven, tırpan, kağnı ve benzeri araçlar taşıyordu.
Bir dönem tarladan harmana, hayvancılıktan ev içi üretime kadar günlük hayatın vazgeçilmezleri arasında bulunan düven, orak, tırpan, yaba, dirgen, saban, kağnı, yayık ve kalbur gibi araçlar, Çorum’un üretim kültüründe önemli bir yer tuttu.
Özellikle buğday, arpa ve yulaf gibi hububat üretiminin yaygın olduğu Çorum köylerinde düven, harman yerlerinin en bilinen araçlarından biri oldu.
Alt kısmında keskin taşlar bulunan ve hayvanlar tarafından çekilen düvenle ekinlerin taneleri saplarından ayrılırdı. Harman sonrası saman ve tanelerin ayrılmasında ise yaba ve dirgen kullanılırdı.
Çorum’un tarımsal geçmişinde kağnılar, tarladan köye ürün taşımada uzun yıllar kullanıldı.
Ekin biçiminde orak ve tırpan, çift sürmede saban, yük taşımada ise kağnı köy hayatının en temel araçları arasında yer aldı.
Hayvancılığın yaygın olduğu köylerde kırklık, küçükbaş hayvanların yünlerinin kırkılmasında kullanılırken, yayık ise yoğurttan tereyağı ve ayran elde etmek için evlerin vazgeçilmez eşyalarından biri oldu.
Kalbur, tahılın temizlenmesinde; dibek taşı ise buğday ve mısır gibi ürünlerin dövülerek işlenmesinde kullanıldı.
Geleneksel araçlar yalnızca tarımsal üretimde değil, Çorum’un sosyal yaşamında da önemli bir yere sahipti.
Hayvancılığın yaygın olduğu köylerde kırklık, küçükbaş hayvanların yünlerinin kırkılmasında kullanılırken, yayık ise yoğurttan tereyağı ve ayran elde etmek için evlerin vazgeçilmez eşyalarından biri oldu.
Bugün modern tarım makineleri bu araçların büyük bölümünün yerini almış olsa da, geleneksel tarım aletleri Çorum’un köy kültürünü, emeğe dayalı üretim anlayışını ve geçmişten bugüne uzanan kırsal hafızasını yansıtan önemli değerler olarak hatırlanıyor.
Çorum’un köylerinde kullanılan bu araçlar, bir dönemin üretim biçimini, dayanışma kültürünü ve toprağa bağlı yaşam tarzını gelecek nesillere aktaran kültürel miras niteliği taşıyor.
