Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığı'nın üzerinde çalıştığı yeni uygulamayla doğalgaz faturalarında köklü değişiklikler gündemde. Sözcü Gazetesi’nin haberine göre, elektrik faturalarındaki kademeli tarifeye benzer bir sistem artık doğalgazda da hayata geçirilecek. Hükûmetin uzun süredir uyguladığı sübvansiyon desteği ise kademeli olarak geri çekiliyor.
Söz konusu düzenlemeyle birlikte, doğalgaz kullanıcıları için il bazlı tüketim kotası tanımlanacak. Bu kotanın aşılması durumunda, destekler kesilecek ve fatura bedeli neredeyse iki katına çıkabilecek. Bu uygulama, hem kullanıcı alışkanlıklarını hem de şehirler arası enerji maliyetlerini doğrudan etkileyecek.
Her ile farklı kota geliyor: Komşular arasında fatura farkı doğacak
Bakanlık, doğalgaz dağıtım şirketlerinden aldığı veri setleri doğrultusunda 81 il için ayrı ayrı tüketim ortalaması belirleyecek. Bu ortalamalara göre her il için özel bir kota tanımlanacak. Coğrafi şartların ağır olduğu doğu ve iç kesimlerde kotanın daha yüksek, güney ve batı illerinde ise daha düşük belirlenmesi bekleniyor.
Yeni sistemle birlikte, aynı miktarda doğalgaz kullanan komşu şehirlerde dahi farklı fatura bedelleri oluşacak. Örneğin A şehrindeki bir kullanıcı, belirlenen kotanın altında kaldığı için destekten yararlanırken; yanındaki B şehrinde yaşayan bir kullanıcı aynı miktarda tüketimle sübvansiyon dışında kalabilecek.
Elektrikte başlayan sistem doğalgaza taşınıyor
Elektrik faturalarında daha önce başlatılan kademeli tarife uygulaması, yıllık 5 bin kilowattsaatlik kullanım sınırının aşılması durumunda kullanıcıya iki kat fazla ödeme yükü getiriyordu. Aynı yapının doğalgaz için de kurulması, özellikle kış aylarında yüksek tüketim yapan haneleri doğrudan etkileyecek.
Kademeli tarifeye geçişle birlikte devletin enerji sübvansiyonlarına ayırdığı bütçenin azaltılması hedefleniyor. Bu durum, tüketimi yüksek olan kesimler için ek maliyet anlamına gelecek. Uzmanlar, bu uygulamanın sosyal etkileri kadar bölgesel ekonomik farkları da artırabileceğine dikkat çekiyor.
Kullanım fazlası ‘cezalı fatura’ olarak yansıyacak
Yeni faturalandırma sisteminde, belirlenen il kotasının aşılması hâlinde kullanıcılar ciddi bir tarife değişikliğiyle karşılaşacak. Kota altında kalan kullanımda devlet desteği devam ederken, kotanın üstündeki tüketim için sübvansiyon kesilecek ve birim fiyat yaklaşık iki kat artacak.
Bu yapı, kullanıcıları enerji tasarrufuna yönlendirme amacı taşısa da, iklimsel farklılıkların yoğun yaşandığı Türkiye gibi ülkelerde adaletli olup olmayacağı tartışılıyor. Aynı apartmandaki iki daire arasında dahi farklı tüketim alışkanlıklarının büyük fatura farklarına yol açabileceği öngörülüyor.
Şehirler arası fatura dengesizliği kapıda
Bakanlık tarafından hazırlanan taslağa göre, dağıtım firmalarının veri akışıyla oluşturulan tüketim listeleri esas alınacak. Böylece İstanbul, Antalya, İzmir gibi illerde daha düşük kota uygulanırken, Erzurum, Sivas, Van gibi uzun ve sert kış koşullarına sahip illerde daha yüksek limitler tanımlanacak.
Ancak bu sistemin en dikkat çekici yönlerinden biri, iki komşu şehirde dahi aynı tüketim karşılığında farklı fatura bedelleri ödenecek olması. Enerji politikalarında “bölgesel eşitlik” ilkesinin nasıl korunacağı ise kamuoyunun merak ettiği konular arasında yer alıyor.
