Hazine ve Maliye Bakanı Mehmet Şimşek, 17 Mart 2026’da yaptığı açıklamada, küresel enerji fiyatlarındaki sert artışa rağmen Türkiye’de akaryakıt fiyatlarının eşel mobil sistemi sayesinde sınırlı tutulduğunu belirtti. Şimşek, sistem uygulanmasaydı mazotun litre fiyatının 83 TL, benzinin ise 71 TL seviyelerine ulaşacağını ifade etti.
ABD-İsrail-İran hattındaki çatışmaların enerji piyasalarında ciddi dalgalanmalara yol açtığını vurgulayan Şimşek, bu gelişmelerin küresel enflasyon ve tedarik zinciri üzerinde baskı oluşturduğunu söyledi.
Küresel enerji fiyatlarındaki artış dikkat çekiyor
Bakan Şimşek, savaşın etkisiyle Brent petrol fiyatlarının yüzde 40’ın üzerinde arttığını, doğal gaz fiyatlarında ise Avrupa’da yüzde 56’yı aşan yükseliş yaşandığını açıkladı. Jet yakıtı fiyatlarında da neredeyse yüzde 100’e varan artışlar görüldüğünü belirtti.
Bu artışların temelinde, dünya enerji arzının önemli bir kısmını karşılayan bölgelerde yaşanan çatışmaların yer aldığını ifade eden Şimşek, özellikle Hürmüz Körfezi ve Kızıldeniz’deki aksaklıkların küresel ticareti doğrudan etkilediğini dile getirdi.
Eşel mobil sistemi fiyat artışını sınırladı
Şimşek, enerji fiyatlarındaki yükselişin Türkiye’de enflasyon üzerindeki etkisini azaltmak amacıyla eşel mobil sisteminin devreye alındığını söyledi. Bu sistemle vergi ayarlamaları yapılarak fiyat artışlarının büyük bölümünün tüketiciye yansıtılmadığını belirtti.
Verilen örneğe göre Ankara’da mazotun litre fiyatı eşel mobil uygulanmasaydı 83,10 TL olacaktı. Ancak sistem sayesinde bu fiyat yaklaşık 67,10 TL seviyesinde tutuldu. Benzin fiyatı da benzer şekilde 71,11 TL yerine yaklaşık 62,30 TL seviyesinde kaldı.
Küresel riskler ekonomik görünümü etkiliyor
Şimşek, savaşın uzaması halinde küresel ekonomide enflasyon, büyüme kaybı ve finansal koşullarda sıkılaşma risklerinin artacağını ifade etti. Ayrıca bu durumun stagflasyon ihtimalini de gündeme getirebileceğini vurguladı.
Finansal piyasalarda risk iştahının azaldığını belirten Şimşek, gelişmekte olan ülkelerden daha düşük riskli bölgelere sermaye akışının hızlandığını ve bunun küresel dengeleri değiştirdiğini söyledi.
Türkiye için proaktif önlemler devrede
Çatışmaların başlamasının ardından Türkiye’de ilgili kurumlarla hızlı şekilde senaryo analizleri yapıldığını aktaran Şimşek, finansal istikrarın korunması için çeşitli tedbirlerin hayata geçirildiğini belirtti.
Bu kapsamda Merkez Bankası’nın likidite yönetimine yönelik adımlar attığını, Sermaye Piyasası Kurulu’nun piyasadaki oynaklığı azaltmak için düzenlemeler yaptığını ifade eden Şimşek, borsada açığa satışın geçici olarak yasaklandığını hatırlattı.
Eşel mobil sisteminin geçici olduğu vurgulandı
Şimşek, eşel mobil sisteminin kalıcı bir uygulama olmadığını ve bütçe üzerindeki yükü nedeniyle uzun vadede sürdürülebilir olmadığını dile getirdi. Sistemin, enerji fiyatlarındaki şokların geçici olacağı varsayımıyla devreye alındığını belirtti.
Açıklamada ayrıca bu uygulamanın vatandaşın alım gücünü korumanın yanı sıra üretici ve ihracatçının rekabet gücünü desteklemeyi amaçladığı ifade edildi. Bu yönüyle sistemin ekonomik dengeleri korumaya yönelik bir araç olarak kullanıldığına dikkat çekildi.
