Şanghay’daki Shanghai Jiao Tong University bünyesinde yürütülen yeni bir araştırma, “sonsuz kimyasallar” olarak bilinen PFAS maddelerine maruz kalmanın özellikle 50–65 yaş arası erkeklerde biyolojik yaşlanmayı hızlandırabileceğini ortaya koydu. Bulgular, hakemli bilimsel dergi Frontiers in Aging’de yayımlandı. Çalışmada, PFAS düzeyi yüksek olan erkeklerde epigenetik yaş göstergelerinin daha ileri olduğu tespit edildi.
Araştırma, kimyasal maruziyet ile epigenetik saat arasındaki ilişkiye odaklanırken, sonuçların kadınlarda daha zayıf ve tutarsız görüldüğü belirtildi. Bulgular, çevresel toksinlerin yaşlanma süreci üzerindeki etkilerine dair tartışmaları yeniden gündeme taşıdı.
Biyolojik yaş nasıl ölçüldü
Çalışmada, 1999–2000 yıllarında ABD’de yürütülen National Health and Nutrition Examination Survey kapsamında toplanan yaklaşık 300 örnek analiz edildi. Araştırmacılar, kanda ölçülen PFAS düzeylerini epigenetik yaşlanma göstergeleriyle karşılaştırdı. Epigenetik saat yöntemi, DNA metilasyon desenleri üzerinden bireyin biyolojik yaşını tahmin etmeye dayanıyor.
Sonuçlara göre, PFAS seviyesi yüksek olan 50–64 yaş arası erkeklerde biyolojik yaş göstergeleri kronolojik yaşa kıyasla daha ileri çıktı. Araştırmayı yürüten epidemiyoloji profesörü Xiangwei Li, ilişkinin en belirgin biçimde orta yaşlı erkeklerde gözlendiğini ifade etti.
Erkeklerde daha güçlü etki ihtimali
Önceki çalışmalar, PFAS birikiminin erkeklerde testosteron seviyelerini düşürebileceğini, sperm kalitesini bozabileceğini ve testis ile böbrek kanseri riskini artırabileceğini göstermişti. Yeni araştırma, bu biyolojik etkilerin yaşlanma süreciyle de bağlantılı olabileceğine işaret ediyor.
Kadınlarda ise hamilelik, emzirme ve adet döngüsü gibi fizyolojik süreçlerin bazı PFAS türlerinin vücuttan daha hızlı atılmasına katkı sağlayabileceği belirtiliyor. Ancak menopoz sonrası dönemde kadın ve erkekler arasındaki farkın azaldığına dair bulgular da bulunuyor.
Sonsuz kimyasallar neden tartışılıyor
PFAS (per- ve polifloroalkil maddeler), 1950’lerden bu yana yapışmaz yüzeyler, su ve yağ itici kaplamalar ile ısıya dayanıklı ürünlerde yaygın şekilde kullanılıyor. Doğada ve insan vücudunda son derece yavaş parçalanmaları nedeniyle “sonsuz kimyasallar” olarak adlandırılıyorlar.
Bu maddeler daha önce kanser, doğurganlık sorunları, yüksek kolesterol, tiroit hastalıkları, hormon bozuklukları ve karaciğer hasarı gibi sağlık problemleriyle ilişkilendirilmişti. Yeni çalışma, PFAS maruziyetinin yalnızca hastalık riski değil, biyolojik yaşlanma süreci üzerinde de etkili olabileceğine dair ek kanıt sunuyor.
