Güven, batıl inançların belirsizlik karşısında kaygıyı azaltan ve psikolojik dayanıklılığı destekleyen bir araç olarak işlev görebildiğini ancak aşırıya kaçıldığında ruh sağlığını olumsuz etkileyebileceğini vurguladı.
Batıl inançların temelinde, insan zihninin belirsizlik karşısında geliştirdiği başa çıkma mekanizmalarının yattığını belirten Güven, “İnsan, yaşamı üzerinde kontrol sahibi olduğunu hissettiğinde kaygı düzeyi azalır” dedi. Beynin rastlantısal olayları birbirine bağlayarak sahte neden-sonuç ilişkileri kurma eğiliminde olduğunu aktaran Güven, bunun sınav öncesi aynı kıyafeti giyme gibi uğurlu ritüellere neden olabileceğini söyledi.
KAYGIYI AZALTIYOR, DAYANIKLILIĞI ARTIRIYOR
Stresli dönemlerde batıl inançların “psikolojik destek” sunduğunu vurgulayan Güven, 2008 ekonomik krizi örneğini hatırlatarak belirsizlik yaşayan kişilerin uğurlu objeler taşımak veya ritüeller uygulamak gibi davranışlarla güvenlik algısını pekiştirdiğini belirtti. Bu sayede kaygının düzenlenmesi ve duygusal dayanıklılığın güçlenmesi mümkün oluyor.
AŞIRILIKTA RİSK ARTIYOR
Ancak aşırı bağımlılığın, bireyin öz yeterlilik duygusunu zayıflatıp bağımsız karar verme kapasitesini azaltabileceğini belirten Güven, batıl inançların uzun vadede psikolojik esnekliği sınırlayabileceğine dikkat çekti. Bu durumun, obsesif-kompulsif bozukluk benzeri tekrarlayıcı ritüellere yol açabileceğini ifade etti.
KÜLTÜREL VE NÖROBİYOLOJİK TEMELLER
Güven, batıl inançların sadece bireysel psikolojiyle değil, kültürel normlar ve sosyal öğrenme ile de şekillendiğini söyledi. Farklı kültürlerdeki uğurlu ve uğursuz sayı inançlarının günlük tercihleri ve sosyal davranışları etkilediğini belirtti. Ayrıca, dopamin sistemi ve beyin bölgeleri arasındaki iletişimin batıl inançların oluşumunda rol oynadığını kaydetti.
DENGEDE TUTMAK ŞART
Sonuç olarak, Uzman Klinik Psikolog Sena Kalaz Güven, batıl inançların dengeli şekilde var olduğunda motivasyonu artırabileceğini, ancak kontrol kaybına yol açacak boyuta ulaştığında ruh sağlığını tehdit edeceğini vurguladı. Bu nedenle uzmanlar, batıl inançların günlük yaşamda işlevsel ama ölçülü bir başa çıkma stratejisi olarak değerlendirilmesi gerektiğinin altını çiziyor.
