Türkiye Ziraat Odaları Birliği (TZOB), 2025 yılına ilişkin üretici–market fiyat hareketlerini kamuoyuyla paylaştı. Türkiye Ziraat Odaları Birliği Genel Başkanı Şemsi Bayraktar, yaklaşık 20 yıldır düzenli yürütülen aylık fiyat çalışmasının sonuçlarına göre, markette takip edilen 41 ürünün 28’inde fiyat artışı yaşandığını açıkladı.
Market fiyatlarında limon ilk sırada
Bayraktar’ın değerlendirmesine göre, 2025’te markette yıllık bazda en yüksek fiyat artışı yüzde 133,4 ile limonda kaydedildi. Limonu yüzde 110,4 artışla elma, yüzde 106,6 ile fındık ve yüzde 100,8 ile Antep fıstığı izledi. Bu tablo, taze meyve ve kuruyemiş grubunda maliyet ve arz baskısının yıl boyunca güçlü seyrettiğine işaret etti.
Öte yandan, markette fiyatı en fazla gerileyen ürün yüzde 40,6 düşüşle beyaz lahana oldu. Beyaz lahanayı marul, karnabahar ve kuru soğan takip etti. Sebze grubundaki bu gerilemede dönemsel arz artışı ve mevsimsel etkilerin belirleyici olduğu ifade edildi.
Üretici cephesinde dalgalı seyir
Üreticide takip edilen 33 ürünün 16’sında fiyat artışı, 15’inde düşüş yaşanırken, 2 üründe fiyat değişimi görülmedi. Üretici fiyatlarında en yüksek artış yüzde 343,4 ile limonda gerçekleşti. Bu oran, ürün bazlı arz daralması ve maliyet baskılarının üretici fiyatlarına güçlü yansımasını ortaya koydu.
En fazla fiyat düşüşü ise yüzde 58,8 ile sivri biberde kaydedildi. Bayraktar, üretici fiyatlarındaki bu oynaklıkta mevsim geçişleri, arz-talep dengesi ve girdi maliyetlerindeki değişimlerin etkili olduğunu vurguladı.
Aralık ayında üretici–market farkı açıldı
Aralık ayı özelinde üretici ile market arasındaki fiyat farkı en fazla yüzde 324,1 ile havuçta görüldü. Havuç başta olmak üzere mandalina, kabak ve yeşil soğanın markette üretici fiyatının 3 ila 4 katı seviyesinde satılması dikkat çekti.
Aynı ayda markette fiyatı en fazla artan ürün kabak olurken, üreticide en yüksek artış mandalinada kaydedildi. Markette fiyatı en fazla düşen ürün ayçiçek yağı, üreticide ise beyaz lahana olarak öne çıktı.
Girdi maliyetleri yukarı yönlü baskı yaratıyor
TZOB verileri, tarımsal girdilerdeki artışların sürdüğünü gösterdi. Aralık ayında bazı gübre türlerinde aylık artışlar yaşanırken, yıllık bazda tüm temel gübre kalemlerinde belirgin yükselişler kaydedildi. Son bir yılda ÜRE gübresi yüzde 50,9, 20.20.0 kompoze gübresi ise yüzde 46,3 oranında arttı.
Süt ve besi yeminde hem aylık hem yıllık artışlar görülürken, tarım ilacı fiyatları aylık yüzde 19,4, yıllık yüzde 27,1 yükseldi. Elektrik fiyatları yıllık yüzde 12,8 artış gösterirken, mazot fiyatları aylık bazda gerilemesine rağmen yıllık yüzde 21,9 artış kaydetti. Bayraktar, bu maliyet artışlarının üretici fiyatları üzerinde baskı oluşturmaya devam ettiğini ifade etti.
