Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı himayesinde TÜBİTAK BİLGEM tarafından geliştirilen yerli büyük dil modeli BİLGE, son hazırlıkların ardından genel kullanıma açılmaya hazırlanıyor. Türkçenin dil yapısı ve kültürel birikimini merkeze alan model; metin üretimi, çeviri, özetleme, doküman analizi, kurumsal uygulamalar ve kamu hizmetlerinde kullanılabilecek.
Türkçe odaklı büyük dil modeli geliştirildi
TÜBİTAK BİLGEM tarafından geliştirilen BİLGE, Türkçenin kendine özgü yapısını ve kültürel birikimini temel alan büyük dil modeli ailesi olarak hayata geçirildi. Model, Türkçe düşünen, dijital egemenliği destekleyen ve global standartlarda yüksek performans sunan milli bir yapay zeka ekosisteminin yapı taşlarından biri olarak konumlandırılıyor.
BİLGE ile veri egemenliğinin korunması, yerli modellerin yaygınlaştırılması ve yüksek parametreli milli modellerin yerel kaynaklarla geliştirilmesi hedefleniyor. Modelin, Türkiye’nin yapay zeka ekosisteminin gelişimine katkı sunması amaçlanıyor.
Metin üretimi, çeviri ve özetleme yapabilecek
BİLGE, doğal ve akıcı Türkçe ile raporlar, yazışmalar, içerik taslakları ve özgün metinler oluşturabilecek. Uzun metinleri ve belgeleri ana fikirlerini koruyarak özetleyebilen model, içeriklere ilişkin sorulara bağlama uygun yanıtlar da üretebilecek.
Türkçe ve İngilizce arasında çeviri yapabilen BİLGE, özel adları, deyimleri ve kültürel referansları doğru biçimde aktarmayı hedefliyor. Modelin hukuki metinlerin analizinde, mevzuat sorgulamalarında ve kurumsal bilgi bankalarıyla entegre çalışan uygulamalarda da kullanılabileceği belirtiliyor.
Kurumsal uygulamalara dil altyapısı sağlayacak
BİLGE, sektöre özel çağrı asistanları, danışmanlık sistemleri ve çeşitli uygulamalar için güçlü bir dil altyapısı sunacak. Türkçenin dilsel inceliklerini, tarihsel arka planını ve kültürel referanslarını dikkate alan modelin daha isabetli çıktılar üretmesi hedefleniyor.
Modelin müşteri hizmetleri, içerik üretimi, doküman analizi ve iş süreçlerinin otomasyonunda değer sağlaması bekleniyor. Ayrıca Türkçe doğal dil işleme araştırmaları, benchmark çalışmaları ve akademik projeler için de araştırma altyapısı sunacak.
Kamu, finans, sağlık ve eğitimde kullanılabilecek
BİLGE’nin vatandaşlık ve kamu hizmetlerinden bankacılık ve finansa, sağlıktan eğitime, bulut sistemlerinden bilgi teknolojileri operasyonlarına kadar geniş bir kullanım alanı bulunuyor. Model, kurumların yerel bağlama uygun, hızlı ve güvenli yapay zeka altyapısı ihtiyaçlarına yanıt verecek şekilde geliştirildi.
Sağlık alanında tıbbi kayıtların işlenmesi, klinik dokümanların analiz edilmesi, karar destek uygulamaları ve hasta iletişimi süreçlerinde destekleyici çözümler geliştirilmesine katkı sağlaması bekleniyor. Finans alanında ise müşteri hizmetleri otomasyonu, finansal doküman analizi, raporlama ve bilgiye dayalı karar destek mekanizmalarında kullanılabilecek.
Türkiye’yi merkeze alan yapay zeka yaklaşımı
BİLGE, Türkçenin dil yapısını, anlam katmanlarını ve kültürel bağlamını anlamaya odaklanıyor. Model, “varsayılan kültür” yerine Türkiye’yi merkeze alan bir yapay zeka yaklaşımıyla geliştirildi.
Türkçeyi birincil düşünce dili olarak kullanan BİLGE’nin, başka bir dilden çeviri yapıyormuş gibi değil, doğal ve akıcı ifadelerle yanıt üretmesi hedefleniyor. Sistemin Türkçeyi daha hızlı, daha verimli ve daha düşük enerji tüketimiyle işleyebildiği belirtiliyor.
Ulusal verilerin ülkede kalması hedefleniyor
BİLGE, kritik yapay zeka kabiliyetlerinin yerli kaynaklarla geliştirilmesine katkı sağlayacak. Model, ulusal verilerin ülke içinde işlenmesi ve depolanmasına imkan tanıyarak dışa bağımlılığı azaltmayı hedefliyor.
Bu yönüyle BİLGE’nin özellikle kamu kurumları ve stratejik sektörler açısından veri güvenliği bakımından önemli bir altyapı sunması bekleniyor. Yerli model yaklaşımı, kurumların hassas verilerle çalışırken daha güvenli çözümler kullanmasına olanak sağlayacak.
1 trilyon kelimelik veriyle geliştirildi
TÜBİTAK BİLGEM mühendisleri tarafından uçtan uca geliştirilen BİLGE’nin tüm bileşenlerinin yerli olarak üretildiği belirtildi. Modelin 1 trilyon kelimelik ham veri kullanılarak geliştirildiği açıklandı.
BİLGE’nin kültürel çeviri skoru 50 üzerinden 44,44 olarak duyuruldu. Genel çeviri kategorisinde öncü modeller arasında ilk sırada yer aldığı, kültürel çeviri kategorisinde ise diğer büyük dil modellerine kıyasla yüzde 41’e kadar daha yüksek performans gösterdiği ifade edildi.
122 milyar parametreli model yolda
BİLGE ailesi, 1 milyardan 122 milyara uzanan parametre skalasıyla farklı ihtiyaçlara yönelik model seçenekleri sunuyor. Hafif uç cihaz kullanımından yüksek kapasiteli Türkçe düşünme ihtiyaçlarına kadar geniş bir model yelpazesi oluşturuldu.
BİLGE’nin 1,9 ve 27 milyar parametreli modelleri bulunurken, 122 milyar parametreli modelin geliştirme süreci devam ediyor. Bu modelin karmaşık akıl yürütme, çok adımlı problem çözme ve uzmanlık gerektiren görevlerde yüksek performans sunması hedefleniyor.
Son hazırlıkların ardından erişime açılacak
BİLGE henüz genel kullanıma açılmadı. Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan tarafından kamuoyuna açıklanan Türkiye’nin Yapay Zeka Vizyonu ve Eylem Planı’nın tanıtım töreninde duyurulan model için son hazırlıklar sürüyor.
Erdoğan, BİLGE’ye ilişkin yaptığı değerlendirmede, geliştirme çalışmaları devam eden TÜBİTAK’ın yerli dil modelinin bu alanda kat edilen mesafenin önemli bir göstergesi olduğunu ifade etmişti. Sanayi ve Teknoloji Bakanı Mehmet Fatih Kacır da BİLGE’nin Cumhurbaşkanı Erdoğan’ın kişisel yapay zeka asistanı olarak devlet hizmetinde kullanılacağını açıklamıştı.
Duyurular resmi kanallardan yapılacak
BİLGE’nin son rötuşların ardından genel kullanıma açılması bekleniyor. Modele ilişkin erişim süreçleri, kullanım koşulları ve diğer teknik detayların ilerleyen dönemde netleşeceği bildirildi.
BİLGE’ye ilişkin duyuruların yalnızca Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı ile TÜBİTAK’ın resmi iletişim kanalları üzerinden paylaşılacağı belirtildi. Böylece kullanıcıların erişim ve kullanım şartlarıyla ilgili resmi açıklamaları takip etmesi gerekecek.
