Erzurum’da Atatürk Üniversitesi Su Ürünleri Fakültesi Öğretim Üyesi Prof. Dr. Gonca Alak tarafından geliştirilen balık tazelik ölçüm cihazı, Türk Patent ve Marka Kurumu tarafından “buluş” olarak tescil edildi. Çalışma, balığın kimyasal bozulma seviyesini ölçen laboratuvar analizlerini ciddi şekilde kısaltarak sektörde yeni bir dönemin kapısını aralıyor.
Yaklaşık 3 yıldır sürdürülen çalışma kapsamında geliştirilen cihaz, balık dokusunda bozulmayı belirleyen TVB-N ve TMA bileşenlerini “elektronik burun sensörleri” ile algılayarak anında sonuç veriyor.
45 Dakikalık Laboratuvar Analizi Yerini Hızlı Ölçüme Bırakıyor
Prof. Dr. Alak, klasik yöntemlerle balığın tazelik analizinin en az 45 dakika sürdüğünü, distilasyon ve kimyasal süreçlerin uzmanlık gerektirdiğini belirtti. Kullanılan kimyasalların deriye temasında yanık riskleri olduğu için analizlerin deneyimli kişiler tarafından yapılması zorunluydu.
Yeni geliştirilen “TVB-N/TMA PROB” ise tıpkı bir ateş ölçer gibi çalışarak balığın tazelik derecesini anında gösteriyor. Alak, amaçlarının balık işleme tesisleri, laboratuvarlar ve satış noktalarında hem zamanı hem de iş güvenliğini iyileştirmek olduğunu ifade etti.
Sensörler ve Yapay Algoritmayla Geliştirilen Sistem
Geliştirme sürecinde bilgisayar mühendislerinden yazılım desteği alan Alak, hem deniz hem tatlı su balıkları üzerinde çok sayıda deney gerçekleştirdi. Sensörlerin algıladığı uçucu bazik azot bileşenleri sisteme aktarılıyor ve oluşturulan algoritma, ürünün taze mi yoksa bozulma periyoduna mı girdiğini saniyeler içinde belirliyor.
Alak, “Bu cihazın okuyacağı değerleri yorumlayan kişi, akademik geçmişi olan biri kadar doğru sonuca ulaşabilecek. Ölçüm, ürün tüketim sınırının altında mı üstünde mi, bunu net şekilde gösterecek” dedi.
Cihaz Mesajla Sonuç Gönderebilecek
Geliştirilen probun taşınabilirliği sayesinde analiz sahada da yapılabilecek. Ölçüm sonuçlarının cep telefonuna mesaj olarak iletilmesi planlanıyor. Sistemin yalnızca balıkta değil, işlenmiş ve işlenmemiş çeşitli et ürünlerinde, hatta kanatlılarda dahi kullanılabileceği belirtiliyor.
Probun, et dokusuna uygulanabilecek şekilde tasarlandığı ve farklı ürün kategorileri için geniş bir kullanım alanı sunduğu ifade edildi.
Ticarileştirme Çalışmaları Başladı
Atatürk Üniversitesi’nin desteğiyle cihazın sanayileşmesi ve ticarileşmesi için hazırlıklar da sürüyor. Su ürünleri sektöründe 20 yıllık deneyime sahip Prof. Dr. Alak, cihazın üretim aşamasına geçmesiyle hem akademide hem sektörde önemli bir boşluğu dolduracağını belirtti.
Geliştirilen teknoloji, balık ve et ürünlerinde kalite kontrolünü hızlandırması nedeniyle hem güvenlik hem ekonomi açısından dikkat çekiyor.
