Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK) 2024 yılı beyin göçü istatistiklerini yayımladı. Verilere göre, yükseköğretim mezunlarının yurt dışına göç oranı bir önceki yıla göre değişmeyerek yüzde 2 seviyesinde kaldı. Kadın mezunlarda bu oran yüzde 1,6 olurken, erkeklerde yüzde 2,4 olarak gerçekleşti.
Devlet üniversitelerinden mezun olanlar arasında beyin göçü oranı yüzde 1,7 olurken, vakıf üniversitelerinde bu oran belirgin şekilde daha yüksek çıktı. TÜİK verilerine göre, vakıf üniversitesi mezunlarının yüzde 4,3’ü 2024 yılında başka ülkelere göç etti. Yurt dışına giden bu mezunlar arasında en büyük grubu, eğitimini tam burslu olarak tamamlayan öğrenciler oluşturdu.
En Fazla Göç Bilişim Mezunlarından
Beyin göçüne katılan mezunların alan dağılımına bakıldığında, yüzde 6,7 ile bilişim ve iletişim teknolojileri mezunları ilk sırada yer aldı. Bu alanı yüzde 4,4 ile mühendislik, imalat ve inşaat bölümleri izledi. En yüksek beyin göçü oranına sahip lisans programı ise yüzde 15 ile moleküler biyoloji ve genetik oldu.
Uzmanlar, bu durumun özellikle araştırma ve laboratuvar altyapısı yetersizliğiyle ilişkilendirildiğini belirtiyor. Türkiye’de bilim insanlarının uluslararası araştırma ağlarına katılımında yaşanan zorluklar, genç mezunların kariyer planlarını yurt dışında kurmalarına neden oluyor.
Fransızca Eğitim Alanlar Önde Geldi
TÜİK’in verilerine göre, beyin göçü oranı öğrenim diline göre farklılık gösterdi. Fransızca eğitim alan mezunlar, İngilizce ve Almanca eğitim alanlardan daha yüksek oranda yurt dışına gitti. Fransızca eğitim görenlerin yüzde 9,9’u başka ülkelerde iş bulmayı tercih etti. İngilizce eğitim alan mezunlarda bu oran yüzde 6,2, Almanca eğitim alanlarda ise yüzde 5,9 olarak kaydedildi.
Eğitim diliyle göç arasındaki bu fark, özellikle Fransa ve Kanada gibi Fransızca konuşulan ülkelerdeki istihdam olanaklarının artmasıyla açıklanıyor. Ayrıca, Fransızca eğitim veren vakıf üniversitelerinin mezunlarının uluslararası programlara daha kolay erişebilmesi de etkili oldu.
ABD’ye Göç Azalırken Almanya’ya Artış Var
Mezunların en çok göç ettiği ülke yüzde 19,6 ile ABD oldu. Ancak ABD’nin yıllar içindeki payı geriledi. 2021 yılında yüzde 24,8 olan ABD’ye giden mezun oranı 2024’te yüzde 19,6’ya düştü. Buna karşın Almanya’ya göç edenlerin oranı yüzde 15,3’ten yüzde 19,4’e yükseldi. Almanya’yı yüzde 11,3 ile İngiltere, yüzde 7 ile Hollanda ve yüzde 5,2 ile Kanada izledi.
ABD’ye göç eden mezunlar içinde en büyük paya sahip bölüm elektrik-elektronik mühendisliği olurken, Almanya, İngiltere ve Hollanda’ya en fazla bilgisayar mühendisliği mezunları yöneldi. Kanada’ya göç eden mezunlar arasında ise işletme bölümü ilk sırada yer aldı.
2021–2024 yılları arasındaki verilere göre Almanya’ya giden mezunların en yoğun olduğu bölümler bilgisayar mühendisliği, makine mühendisliği, işletme, elektrik-elektronik mühendisliği ve endüstri mühendisliği oldu.
Uzmanlara Göre Nitelikli Göç Kalıcı Hale Geliyor
TÜİK verileri, Türkiye’de yükseköğretim düzeyinde nitelikli göçün artık yapısal bir hal aldığını gösteriyor. Özellikle mühendislik ve bilişim alanlarında yetişmiş insan gücünün Avrupa ülkelerine yönelmesi, beyin göçünün yalnızca geçici bir eğilim değil, uzun vadeli bir sorun olduğuna işaret ediyor.
Ekonomistler ve eğitim uzmanları, beyin göçünü azaltmak için Türkiye’nin araştırma fonlarını artırması, uluslararası işbirliklerini güçlendirmesi ve genç bilim insanlarına daha fazla teşvik sağlaması gerektiğini vurguluyor.
