Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK), Temmuz 2025 dönemine ilişkin dış ticaret endekslerini açıkladı. Verilere göre ihracat birim değer endeksi geçen yılın aynı ayına göre yüzde 4,7 artarken, ihracat miktar endeksi yüzde 6 yükseldi. Böylece hem fiyat hem de miktar bazında ihracat büyümesi sürmüş oldu. Uzmanlar, bu artışın hem küresel talepteki toparlanma hem de iç üretim gücündeki artışla bağlantılı olduğuna dikkat çekiyor.
Temmuz 2024’te 88,4 olan dış ticaret haddi ise 2025’in aynı ayında 92,2’ye yükselerek Türkiye’nin dış ticaretteki fiyat avantajının güçlendiğini ortaya koydu.
Gıda ve İmalat Sanayii İhracatı Sürükledi
Detaylı veriler, ihracatın itici gücünü gıda ve imalat sektörlerinin oluşturduğunu gösterdi. Temmuz ayında ihracat birim değer endeksinde en yüksek artış gıda, içecek ve tütünde yüzde 10,5 oldu. İmalat sanayi ürünlerinde de yüzde 4,7’lik artış kaydedildi. Buna karşın yakıt grubunda yüzde 6,1’lik gerileme dikkat çekti.
Miktar bazında incelendiğinde gıda ve içecek grubunda yüzde 9,1’lik düşüş yaşanırken imalat sanayii ihracatı yüzde 9,6 artış gösterdi. Yakıt ihracatı ise miktar bazında yüzde 17,9 artarak dış ticarette önemli katkı sağladı. Uzmanlar, özellikle enerji ve yakıt ihracatındaki artışın cari dengeye olumlu yansıyacağını belirtiyor.
İthalatta Yavaş ve Dengesiz Büyüme
TÜİK verilerine göre ithalat tarafında artışlar sınırlı kaldı. İthalat birim değer endeksi Temmuz 2025’te yıllık bazda sadece yüzde 0,4 yükseldi. Gıda, içecek ve tütünde yüzde 11,2 artış görülürken, yakıtlarda yüzde 8,8 düşüş yaşandı. Ham madde fiyatlarında da gerileme kaydedildi.
İthalat miktar endeksi ise yüzde 5 artış gösterdi. Bu dönemde imalat sanayii ithalatı yüzde 7,6 yükselirken, gıda ve içecek grubunda yüzde 2,3’lük düşüş kaydedildi. Uzmanlar, gıda ithalatındaki bu gerilemenin yerli üretimdeki toparlanmanın işareti olabileceğini vurguluyor.
Arındırılmış Veriler Aylık Görünümü Ortaya Koydu
Mevsim ve takvim etkilerinden arındırılmış verilere göre ihracat miktar endeksi haziran ayına göre yüzde 4,6 artarak 157,5 seviyesine ulaştı. Takvim etkilerinden arındırılmış yıllık verilerde ise ihracatta yüzde 6’lık artış gerçekleşti. Bu veriler, ihracatın aylık bazda da ivme kazandığını ortaya koydu.
İthalat miktar endeksi ise arındırılmış verilerle aylık bazda yüzde 5,2 gerileyerek 123,5 seviyesine düştü. Yıllık bazda ise yüzde 5 artarak 129,7 oldu. Böylece ithalat tarafında kısa vadeli yavaşlama sinyalleri dikkat çekti.
Dış Ticaret Haddinde İyileşme Türkiye’nin Lehine
TÜİK’in verilerine göre 2024 Temmuz ayında 88,4 olan dış ticaret haddi, 2025 Temmuz ayında 92,2’ye yükseldi. Bu gelişme, ihracat birim değer endeksinin ithalata göre daha fazla arttığını ve Türkiye’nin dış ticarette fiyat avantajını güçlendirdiğini gösteriyor. Uzmanlar, dış ticaret haddindeki iyileşmenin hem cari açığın daralmasına hem de ihracatçıların rekabet gücüne katkı sağlayacağını belirtiyor.
Ekonomik Yorum ve Beklentiler
Ekonomistler, ihracattaki güçlü artışın Türkiye ekonomisine kısa vadede pozitif katkı yapacağını vurguluyor. Özellikle imalat sanayi ve enerji ürünlerindeki miktar bazlı yükselişin, sanayi üretimi ve istihdam üzerindeki olumlu etkilerinin önümüzdeki aylarda da sürebileceği öngörülüyor. Ancak küresel enerji fiyatlarındaki dalgalanmalar ve jeopolitik gelişmeler, dış ticaret dengesinin sürdürülebilirliği açısından yakından izleniyor.
