TÜİK, 2024 yılı il bazında Gayrisafi Yurt İçi Hasıla verilerini kamuoyuyla paylaştı. Açıklanan rakamlar, Türkiye ekonomisinin hangi illerde yoğunlaştığını, büyümeyi hangi bölgelerin sürüklediğini ve gelir farklarının ne kadar açıldığını net biçimde ortaya koydu. Ekonominin ağırlığının yeniden büyükşehirlerde toplandığı görülürken, Anadolu’da farklı hızlarda ilerleyen bir toparlanma dikkat çekti.
Veriler, yalnızca ekonomik performansı değil; gelecekte uygulanacak bölgesel kalkınma politikalarının hangi illeri öne çıkaracağına dair önemli bir çerçeve sundu. Okurda merak uyandıran asıl soru ise şu oldu: Türkiye’nin büyüme motoru nerede çalışıyor?
GSYH’nin Yüzde 29,2’si İstanbul’da: Ekonominin Ağırlık Merkezi Değişmiyor
2024 yılında İstanbul 13 trilyon TL’yi aşan GSYH ile Türkiye ekonomisinin neredeyse üçte birini tek başına üretti. Ankara ve İzmir, sırasıyla yüzde 10,5 ve yüzde 5,7 paylarla İstanbul’un ardından geldi. İlk beş ilin toplam payı yüzde 53’e ulaşarak ekonomik yoğunlaşmanın ne kadar çarpıcı olduğunu bir kez daha gösterdi.
Listenin sonunda yer alan Bayburt, Ardahan ve Gümüşhane gibi iller yüzde 0,2’nin dahi altında pay aldı. Uzmanlara göre bu uçurum, Türkiye’de uzun süredir varlığını koruyan merkez–çevre dengesizliğinin daha da görünür hale geldiğini işaret ediyor. “Yeni ekonomi politikaları, orta ölçekli şehirleri güçlendirmezse bu fark daha da açılabilir” yorumları yapılıyor.
Kişi Başına Gelirde Büyük Ayrışma: İstanbul Zirvede, Doğu İlleri Son Sırada
Kişi başına GSYH’de İstanbul 802 bin TL ile ilk sırada yer aldı. Kocaeli ve Ankara da 788 bin TL seviyeleriyle zirveye yakın konumlandı. Buna karşın Van, Ağrı ve Şanlıurfa 200 bin TL’nin altında kaldı. Bu tablo, ekonomik fırsatlara erişimde coğrafyanın hâlâ belirleyici olduğunu gösteriyor.
Gelir dağılımındaki bu ayrışma, hem göç eğilimlerini hem de işgücü piyasasını doğrudan etkileyen temel unsurlardan biri olarak öne çıkıyor.
Türkiye 2024’te Yüzde 3,3 Büyüdü: En Hızlı Sıçrama Deprem Bölgesinde
Zincirlenmiş hacim endeksine göre Türkiye ekonomisi 2024’te yüzde 3,3 büyüdü. Ancak büyümenin hızı iller arasında büyük farklılıklar gösterdi. Adıyaman, yüzde 31,4 ile rekor bir büyüme yakalayarak tüm Türkiye’nin dikkatini çekti. Malatya ve Bayburt da yüksek büyüme oranlarıyla ilk sıralarda yer aldı.
Büyükşehirlerde büyüme daha sınırlı seyretti. Ancak ekonomik hacmi en yüksek il olan İstanbul, büyüklüğü sayesinde Türkiye’nin toplam büyümesine yüzde 0,62 ile en fazla katkıyı yapan il oldu. Ankara ve Hatay da bu katkı sıralamasında öne çıktı. Üretim daralması yaşayan bazı iller ise büyüme oranlarını aşağı çekti.
Çorum’un 2024 Karnesi: Dengeli Büyüme, Orta Gelir ve Pozitif Katkı
Türkiye genelindeki geniş fotoğrafın ardından gözler Çorum’un 2024 performansına çevrildi. TÜİK haritalarına göre Çorum, toplam GSYH’den yüzde 0,20–0,40 bandında pay alarak ülke ekonomisinde orta ölçekli bir konumunu korudu. Bu oran, şehrin bölge ekonomisinde önemli bir aktör olduğunu ancak ulusal ölçekte sınırlı paya sahip bulunduğunu gösteriyor.
Kişi başına gelir endeksinde Çorum 60–69,4 bandında yer aldı. Bu değer Türkiye ortalamasının altında kalsa da bölgesel dengeler içinde istikrarlı bir seviyeye işaret ediyor. Şehrin ekonomik yapısının tarım, gıda sanayi ve orta ölçekli üretim tesisleri üzerine kurulu olması bu tabloyu destekliyor.
Çorum Büyümeye Pozitif Katkı Verdi: Ekonomik İstikrarın Sinyali
Zincirlenmiş hacim endeksine göre Çorum’un büyüme hızı yüzde 0–3,4 aralığında gerçekleşti. Şehir ani sıçramalar göstermese de ekonomik istikrarını korumayı başardı. Türkiye büyümesine yaptığı katkı ise 0,010–0,029 aralığında ölçüldü. Bu katkı küçük bir rakam gibi görünse de Çorum’un 2024 boyunca pozitif yönlü bir ekonomik hareketlilik sergilediğini gösteriyor.
Ekonomistler, “Çorum yeni sektörlere açılabilirse orta gelir bandından sıyrılabilecek şehirlerden biri olabilir” değerlendirmesini yapıyor. Özellikle tarım teknolojileri, işleme sanayi ve makine üretimi gibi alanlarda atılacak adımların şehrin ekonomik profilini güçlendirebileceği belirtiliyor.
2026 Verileri Öncesi Beklenti: Çorum Potansiyelini Artırabilecek İller Arasında
Açıklanan veriler, Türkiye’nin ekonomik haritasının yeniden şekillendiğini ve orta ölçekli illerin istikrarlı büyümede kritik rol oynadığını gösteriyor. Çorum da bu illerden biri olarak öne çıkıyor. Yeni GSYH verilerinin açıklanacağı 2026 yılına kadar atılacak adımlar, şehrin bölgesel rekabette daha güçlü bir konuma taşınıp taşınmayacağını belirleyecek.
