Türkiye’de hızla büyüyen motokurye sektöründe çalışma koşulları, trafik güvenliği, sosyal güvence, artan maliyetler ve zaman baskısı yeniden gündeme geldi. İzmir Motor Kuryeler Derneği Başkanı Burhan Akgül, motokuryelerin yalnızca ekonomik değil, aynı zamanda hayati risklerle karşı karşıya olduğunu belirterek sektörün eğitimden denetime, sosyal güvenceden mesleki sınıflandırmaya kadar bütüncül biçimde ele alınması gerektiğini söyledi.
Akgül, Türkiye’de her gün en az bir motokuryenin yaşamını yitirdiğini öne sürerek mevcut mesleki risk sınıflandırmasının yetersiz kaldığını savundu. Kuryeliğin artık profesyonel bir meslek haline geldiğini belirten Akgül, motokuryelerin “çok tehlikeli” meslek sınıfına alınması gerektiğini ifade etti.
Her gün en az bir motokurye hayatını kaybediyor
Motokuryelerin trafikte ciddi risk altında çalıştığını belirten Akgül, sektörde meydana gelen ölümlü kazaların boyutuna dikkat çekti. Her gün Türkiye’de en az bir motokuryenin yaşamını yitirdiğini söyleyen Akgül, bu tablonun mesleğin risk düzeyinin yeniden değerlendirilmesini zorunlu hale getirdiğini savundu.
Motokuryelere uygulanan trafik cezalarının da yüksekliğine işaret eden Akgül, bazı durumlarda kesilen cezanın kullanılan motosikletin değerini dahi aşabildiğini söyledi. Akgül, mesleğin “az tehlikeli” sınıftan “tehlikeli” sınıfa alınmasının yeterli olmadığını belirterek, çalışma koşulları nedeniyle “çok tehlikeli” sınıfta değerlendirilmesi gerektiğini dile getirdi.
Her 4 kuryeden 3’ünün borçlu olduğu öne sürüldü
Sektörde ekonomik sorunların giderek büyüdüğünü belirten Akgül, özellikle esnaf kurye modeliyle çalışanların vergi ve Bağ-Kur yükü altında kaldığını söyledi. Akgül, her dört motokuryeden üçünün devlete vergi veya sosyal güvenlik borcu bulunduğunu düşündüklerini ifade etti.
P1 belgesi gibi uygulamaların da çalışanlara ilave maliyet oluşturduğunu savunan Akgül, ekonomik koşulların farklı meslek gruplarındaki vatandaşları motokuryeliğe yönelttiğini belirtti. Öğretmen, mühendis, kaportacı ve ev hanımları dahil birçok farklı kesimden insanın daha yüksek gelir beklentisiyle sektöre girdiğini söyleyen Akgül, bunun zamanla arz-talep dengesini değiştirdiğini kaydetti.
Mesleğe girişte eğitim talebi
Akgül, motosiklet kullanım yaşının 17’ye indirilmesini de eleştirerek sürüşün deneyim ve olgunluk gerektirdiğini söyledi. Hayatını kaybeden motosiklet sürücülerinin önemli bölümünün gençlerden oluştuğunu ifade eden Akgül, yeterli eğitim alınmadan trafiğe çıkılmasının riski artırdığı görüşünü dile getirdi.
Motokuryelere polis motosiklet ekiplerine benzer ileri sürüş eğitimlerinin verilmesini isteyen Akgül, bu eğitimlerin ücretli değil devlet tarafından açılacak kurslarla sağlanması gerektiğini belirtti. Eğitim sisteminin standartlaştırılmasının hem sürücü hem de trafik güvenliği açısından önemli olduğunu söyledi.
Düzenli uyuşturucu testi önerisi
Akgül, sektörde uyuşturucu kullanımının da üzerinde durulması gereken sorunlardan biri olduğunu savundu. Motokuryelerin düzenli aralıklarla uyuşturucu testine tabi tutulmasını öneren Akgül, bunun daha güvenli ve sağlıklı bir çalışma ortamı oluşturabileceğini belirtti.
Her ay yapılacak testlerin caydırıcı olabileceğini ifade eden Akgül, söz konusu uygulamanın yalnızca çalışanlar açısından değil trafikteki diğer sürücüler ve yayalar bakımından da güvenliği artıracağını öne sürdü. Akgül, bu konuda merkezi bir denetim sisteminin oluşturulması gerektiğini dile getirdi.
Platform sistemlerinin kapatılması tartışılıyor
Dijital platformlarda çalışan motokuryelerin hesaplarının kapatılması halinde etkili bir itiraz mekanizmasına ulaşamadığını belirten Akgül, karar süreçlerinde yapay zekâ sistemlerinin belirleyici hale geldiğini söyledi. Süreli veya süresiz hesap kapatmalarında çalışanların çoğu zaman muhatap bulamadığını ifade etti.
Akgül, süresiz sistem kapatmalarının doğrudan iş kaybına neden olabildiğini belirterek bu konuda çalışanların haklarını koruyacak bağımsız bir başvuru ve itiraz mekanizması oluşturulmasını istedi. Motokuryelerin örgütlenme çabalarının geçmişte çeşitli engellerle karşılaştığını savunan Akgül, buna rağmen sektörün artık çok büyük bir çalışan kitlesine ulaştığını söyledi.
Motokuryeler meslek odası istiyor
Motokuryelerin kendi meslek odasını kurmak istediğini belirten Akgül, kuruluş sürecindeki mali yüklerin bu girişimi zorlaştırdığını söyledi. Oda kurulabilmesi için belirli sayıda şahıs firması sahibi kuryenin katılımı ve çeşitli ücretlerin ödenmesi gerektiğini ifade etti.
Kuruluş aşamasındaki maliyetlerin kaldırılması veya azaltılması halinde sürecin hızlanacağını savunan Akgül, kurulacak bir odanın motokuryelerin çalışma koşulları, ücret politikaları, mesleki eğitim ve hukuki sorunlar konusunda daha güçlü temsil edilmesini sağlayacağını belirtti.
Meclis araştırması önergesi kabul edilmedi
Motokuryelerin ve motosiklet sürücülerinin yaşadığı sorunlar daha önce Türkiye Büyük Millet Meclisi gündemine de taşındı. CHP tarafından motosiklet sürücüleri ve motokuryelerin sorunlarının araştırılması amacıyla verilen Meclis araştırması önergesi, Genel Kurul’da yapılan oylamada kabul edilmedi.
Önergeye AK Parti ve MHP milletvekilleri ret oyu verdi. Sektör temsilcileri ise trafik kazaları, sosyal güvence, eğitim, çalışma saatleri, ücret sistemi ve platform uygulamalarının bütüncül bir yasal çerçevede ele alınması gerektiğini savunuyor.
