Dövmeler son yıllarda hiç olmadığı kadar yaygınlaştı. Ancak artan sayıda bilimsel çalışma, kalıcı dövme mürekkebinin uzun vadede bazı kanser türleriyle ilişkilendirilebileceğine işaret ediyor. Uzmanlar, bulguların henüz erken aşamada olduğunu vurgulasa da, risklerin daha yakından incelenmesi gerektiğini belirtiyor.
Dövmeler yaygınlaştı, bilimsel sorular arttı
European Journal of Public Health’te yayımlanan verilere göre dövme yaptırma oranları son yıllarda hızla yükseldi. Batı Avrupa’da yaşayanların yaklaşık yüzde 13 ila 21’inin en az bir dövmesi bulunuyor. Buna karşın, dövmelerin uzun vadeli sağlık etkileri konusunda bilimsel bilginin sınırlı olduğu ifade ediliyor.
Önceki araştırmalar, dövme mürekkebinin vücutta lenf düğümlerinde birikebildiğini ve bunun iltihaplanmaya yol açabileceğini ortaya koymuştu. Nadir durumlarda bu sürecin, bir tür kan kanseri olan lenfoma ile ilişkili olabileceği de belirtilmişti.
Danimarka’dan dikkat çeken kanser bulguları
University of Southern Denmark (SDU) tarafından 2025’te yürütülen bir çalışma, dövmesi olan kişilerde cilt kanseri ve lenfoma riskinin arttığını bildirdi. Rastgele seçilmiş ikizlerden oluşan bir kohortu inceleyen araştırmacılar, dövmeli bireylerle dövmesi olmayanları karşılaştırdı.
BMC Public Health’te yayımlanan sonuçlara göre, dövmeli ikizlerin cilt kanserine yakalanma riski neredeyse dört kat daha yüksek çıktı. Ayrıca dövmenin büyüklüğünün de önemli olabileceği; avuç içinden büyük dövmelerde riskin arttığı kaydedildi.
“Mürekkep miktarı arttıkça risk yükseliyor”
Çalışmanın ortak yazarı ve SDU’da biyostatistik yardımcı doçenti Signe Bedsted Clemmensen, Euronews Health’e yaptığı açıklamada mürekkep miktarı ile risk arasında bir ilişki bulunduğunu söyledi.
Clemmensen, “Lenfoma için tehlike oranı 2,7 kat daha yüksek. Cilt kanserlerinde önce 1,6 olarak hesaplandı, daha sonra 2,4’e çıktı. Bu, ne kadar çok mürekkep varsa riskin de o kadar arttığını gösteriyor” ifadelerini kullandı.
Bulgular neden temkinle değerlendiriliyor?
Araştırmacılar, mevcut bulguların kesin sonuçlar olarak yorumlanmaması gerektiği uyarısında bulunuyor. Mürekkep türleri, dövmenin vücuttaki yeri, kanser alt türleri ile genetik ve çevresel etkenlerin henüz yeterince ayrıştırılamadığı belirtiliyor.
Clemmensen, “Daha geniş kohortlarda ve daha uzun zaman dilimlerinde yapılacak çalışmalara ihtiyaç var. Ayrıca dövme yaptırmanın biyolojik mekanizmalarını da anlamamız gerekiyor” diyerek araştırmaların devam etmesi gerektiğini vurguluyor.
Dövme mürekkeplerinde başka hangi riskler var?
Dövmelerin doğrudan kansere neden olduğuna dair kesin bir kanıt bulunmasa da, uzmanlar farklı sağlık risklerine dikkat çekiyor. Bunların başında enfeksiyon riski ve mürekkep içeriği geliyor.
Westminster Üniversitesi’nde tıbbi mikrobiyoloji profesörü Manal Mohammed, dövme mürekkeplerinde eser miktarda nikel, krom, kobalt ve zaman zaman kurşun gibi ağır metaller bulunabildiğini belirtiyor. Bu maddelerin belirli düzeylerde toksik olabildiği ve alerjik reaksiyonları tetikleyebildiği biliniyor.
Avrupa Birliği’nde sıkı düzenleme, başka ülkelerde belirsizlik
Avrupa Birliği, 2022 yılında REACH düzenlemeleri kapsamında dövme mürekkeplerinde ve kalıcı makyaj ürünlerinde kullanılan 4 binden fazla tehlikeli maddeyi kısıtladı. Kanserojen ya da mutajenik olarak sınıflandırılan maddelerin kullanımı yasaklanırken, mürekkepler için açık etiket zorunluluğu getirildi.
Diğer ülkelerde düzenlemeler daha gevşek. İngiltere ise UK REACH kapsamında benzer kısıtlamaları hayata geçirmek üzere yeni planlarını kısa süre önce duyurdu.
Sonuç: Kesin yargı için erken, bilinçli olmak önemli
Uzmanlara göre dövmeler hijyenik koşullarda yapıldığında genel olarak güvenli kabul ediliyor. Ancak uzun vadede zarar ihtimalinin tamamen dışlanamadığı da vurgulanıyor.
Clemmensen, “Hayatlarımızı nasıl yaşayacağımız bize kalmış. Ama bir araştırmacı olarak insanları bu olası riskler konusunda bilgilendirmek benim görevim” diyerek, dövme yaptırmayı düşünenlerin bilimsel verileri yakından takip etmesi gerektiğini söylüyor.
