Temmuz ayında üretici ile market fiyatları arasındaki uçurum bir kez daha gündeme oturdu. Türkiye Ziraat Odaları Birliği (TZOB) verilerine göre, en yüksek fiyat farkı karpuzda yaşandı. Tarlada 1 lira 18 kuruşa alıcı bulan karpuz, markette 8 lira 42 kuruşluk etiketle tüketiciye sunuldu. Bu da yüzde 613,8’lik bir fiyat farkı anlamına geliyor.
TZOB Genel Başkanı Şemsi Bayraktar, temmuz ayına ilişkin üretici-market fiyatları ile tarımsal girdi maliyetlerine yönelik değerlendirmede bulundu. Bayraktar’ın açıklamalarına göre, sadece karpuzda değil, pek çok temel sebze ve meyvede fiyatlar üreticiyle market arasında katlanarak artıyor. Patlıcan, salatalık, yeşil soğan ve havuç gibi ürünlerde de dikkat çeken makas farkları oluştu.
Fiyat Farkı Patlıcanda 4 Kata Yaklaştı, Salatalıkta 3,8 Kat
Verilere göre, karpuzdaki fiyat farkını sırasıyla patlıcan (yüzde 295,8), salatalık (yüzde 275,3), yeşil soğan (yüzde 247,6) ve havuç (yüzde 242,8) izledi. Üreticide 7,5 liraya satılan patlıcanın market fiyatı 29 lira 68 kuruşa kadar yükseldi. Benzer şekilde, üreticide 6 liraya alınan salatalık 22 lira 52 kuruşa, 10 lira olan yeşil soğan ise markette 34 lira 76 kuruşa kadar çıktı.
Bu tablo, sadece tüketiciyi değil, üreticiyi de etkileyen fiyatlama zincirine işaret ediyor. Ürünlerin tarladan sofraya ulaşana kadar geçirdiği aşamalarda oluşan maliyet artışı ve aracı payları, tüketici fiyatlarına doğrudan yansıyor.
Temmuzda Fiyatı En Çok Artan ve Düşen Ürünler
Marketlerde temmuz ayında en çok fiyatı artan ürün limon oldu. Limonun fiyatı markette yüzde 37,8 artarken, onu yüzde 14,3 ile yumurta, yüzde 12,8 ile elma ve yüzde 5 ile kuru incir izledi. Aynı dönemde fiyatı en çok düşen ürün ise kabak oldu. Kabak markette yüzde 42,6 ucuzladı. Karpuzda yüzde 39,8, patateste yüzde 31,5, kuru soğanda yüzde 24,6, yeşil soğanda ise yüzde 19,5 oranında fiyat düşüşü kaydedildi.
Üretici cephesinde de tablo benzerdi. En fazla fiyat artışı yüzde 55,6 ile limonda gerçekleşti. Yeşil mercimekte yüzde 29,6, sivri biberde yüzde 27,5, yumurtada yüzde 17,8 ve kırmızı mercimekte yüzde 13,1 oranında yükseliş yaşandı. Buna karşılık, en büyük düşüş yeşil soğanda yüzde 41,2 olarak ölçüldü. Karpuzda yüzde 41, patateste yüzde 39,1, patlıcanda yüzde 38,5 ve kabakta yüzde 38,3 oranında gerileme kaydedildi.
Girdi Maliyetlerinde Gübreden Mazota Sert Yükseliş
Bayraktar, üretici fiyatlarının yanı sıra tarımsal girdi maliyetlerinde de dikkat çekici artışlar yaşandığını belirtti. İran-İsrail gerilimi sonrası özellikle üre başta olmak üzere gübre fiyatlarında sert yükselişler kaydedildiğini hatırlatan Bayraktar, “Ateşkes ilan edilmesine rağmen fiyatlar düşmedi” dedi.
Temmuzda DAP gübresi yüzde 10,4, kompoze gübre yüzde 8, amonyum sülfat yüzde 2, kalsiyum amonyum nitrat ise yüzde 1 oranında zamlandı. Üre gübresinde ise yüzde 1,5’lik sınırlı bir düşüş yaşandı. Yıllık bazda üre gübresi yüzde 90, DAP gübresi yüzde 55 oranında arttı. Mazotta ise temmuzda aylık yüzde 9,3, yıllık yüzde 23,4 artış gözlemlendi.
Besicilik tarafında da maliyetler yükseliş eğiliminde. Besi yemi yıllık bazda yüzde 34, süt yemi ise yüzde 31 oranında zamlandı. Bayraktar, tarımsal üretimin sürdürülebilirliği için gübre ve yem gibi temel girdilere erişimin sağlanması gerektiğini vurguladı.
