Türk siyasetinin ve sanat dünyasının önemli isimlerinden, Halkların Eşitlik ve Demokrasi Partisi (DEM Parti) İstanbul Milletvekili ve TBMM Başkanvekili Sırrı Süreyya Önder, İstanbul'da tedavi gördüğü hastanede 62 yaşında hayatını kaybetti. Kalp rahatsızlığı nedeniyle bir süredir yoğun bakımda yaşam mücadelesi veren Önder'in vefatı, siyaset ve sanat camiasında büyük üzüntü yarattı.
SIRRI SÜREYYA ÖNDER NEDEN ÖLDÜ?
15 Nisan 2025 tarihinde kalp krizi geçiren ve şuuru kapalı halde hastaneye kaldırılan Sırrı Süreyya Önder, aort damarında tespit edilen yırtık nedeniyle acil ameliyata alındı. 12 saat süren zorlu operasyonun ardından yoğun bakım ünitesinde tedavisi süren Önder, 18 günlük yaşam savaşını kaybetti. Doktorları, çoklu organ yetmezliğine bağlı olarak 3 Mayıs 2025 Cumartesi günü saat 16.10'da yaşamını yitirdiğini açıkladı.
ADIYAMAN'DAN ANKARA'YA BİR YAŞAM ÖYKÜSÜ
7 Temmuz 1962'de Adıyaman'da Türkmen bir ailenin çocuğu olarak dünyaya gelen Önder'in hayatı, çocuk yaşta zorluklarla başladı. Türkiye İşçi Partisi'nin (TİP) Adıyaman kurucusu olan babası Ziya Önder'i siroz hastalığı nedeniyle 8 yaşında kaybetti. Annesi ve kardeşleriyle dedesinin yanına yerleşen Önder, bir fotoğrafçının yanında çırak olarak çalışma hayatına atıldı.
Lise yıllarında siyasi olaylarla tanışan Önder, 1978'de Maraş Katliamı protestoları nedeniyle ilk kez cezaevine girdi. Ankara Üniversitesi Siyasal Bilgiler Fakültesi'ni kazanarak başkentin yolunu tuttu ancak 12 Eylül 1980 darbesi eğitim hayatını yarıda bıraktı. Darbe sürecinde tutuklanan ve ağır işkencelerden geçen Önder, 7 yılını çeşitli cezaevlerinde geçirdi.
İŞKENCECİSİYLE YILLAR SONRA YÜZLEŞTİ
Sırrı Süreyya Önder, TBMM Darbeleri Araştırma Komisyonu üyesi olduğu 2012 yılında, Mamak Cezaevi'nde kendisine işkence yapan Raci Tetik ile yüzleşmesiyle hafızalara kazındı. O dönem yaşadıklarını ve Tetik ile karşılaşmasını şu sözlerle anlattı:
"Raci Tetik, benim bilfiil işkencecim. Sadece benim değil, Mamak zindanından geçen binlerce insanın işkencecisi. İki yoldaşımızın da ölümünden sorumlu. Onları sorarak başlayacağım. İlhan Erdost, Mustafa Yalçın."
SİNEMA DÜNYASINDAKİ YOLCULUĞU VE ÖDÜLLERİ
Cezaevi yıllarının ardından sinemaya yönelen Önder, senaryo yazarlığı ve yönetmenlik kariyeriyle ulusal ve uluslararası alanda büyük başarılar elde etti. 2006 yapımı "Beynelmilel" filmi ile Uluslararası Adana Altın Koza Film Festivali'nde En İyi Film Ödülü'nü kazandı. Kendi gençliğinden ve darbe döneminden izler taşıyan bu film, hiciv diliyle sinema tarihine geçti.
Önder; "O... Çocukları", "F Tipi Film", "İtirazım Var" gibi yapımlarda hem senarist hem yönetmen hem de oyuncu olarak görev aldı. Sanatçı kimliği ile toplumsal olayları beyaz perdeye yansıtan Önder, BirGün ve Radikal gazetelerinde köşe yazarlığı yaparak kalemini konuşturdu.
SİYASİ KARİYERİ VE ÇÖZÜM SÜRECİ
2011 genel seçimlerinde Emek, Demokrasi ve Özgürlük Bloku'nun desteğiyle İstanbul Milletvekili seçilerek meclise giren Önder, BDP ve ardından HDP saflarında siyaset yaptı. 2013 Gezi Parkı olaylarında iş makinelerinin önüne geçerek sergilediği duruş, toplumsal hafızada yer etti.
Çözüm Süreci'nde İmralı Heyeti'nde aktif rol üstlenen Sırrı Süreyya Önder, 2015'teki Dolmabahçe Mutabakatı'nın metnini okuyan isimdi. Nevruz kutlamalarında yaptığı konuşmalar nedeniyle yargılanan ve bir süre cezaevinde kalan Önder, Anayasa Mahkemesi'nin hak ihlali kararı sonrası tahliye edildi. Son olarak 2023 seçimlerinde DEM Parti'den milletvekili seçilerek TBMM Başkanvekilliği görevini yürütüyordu.
SOSYALİZM TARİFİ UNUTULMADI
Siyasi duruşunu ve hayata bakışını her fırsatta kendine has üslubuyla dile getiren Önder'in, bir belgeselde yaptığı sosyalizm tanımı ise arşivlerdeki yerini koruyor:
"Eskiden yarı şaka bir sosyalizm tarifimiz vardı bizim. 'Sosyalizm, incir vakti incir yemektir' derdik, ama 'İncir vakti herkesin incir yemesi' derdik. Eskiden bu inciri çok önemserdim, vaktinin anlamını kavramazdım. Artık dünya bize bir şeyi vaktinde yemenin kıymetini de öğretti, herkesin yemesinin zorunluluğunu da."
Ceren isminde bir kızı ve Ferhan Can adında bir torunu bulunan Sırrı Süreyya Önder'in cenazesi, Zincirlikuyu Mezarlığı'na defnedildi.
