Market raflarında sıkça karşılaşılan ve genellikle zararsız sanılan bazı hazır gıdalar, akciğer kanseri riskini ciddi oranda artırıyor olabilir. Uluslararası bir araştırma, ultra işlenmiş gıdaları (UİG) fazla tüketen bireylerde akciğer kanseri gelişme olasılığının %41’e kadar çıktığını ortaya koydu. Bu risk yalnızca sigara içenleri değil, sigara kullanmayan bireyleri de kapsıyor.
Araştırmacılar, 12 yıl boyunca ABD’de yaşayan 100 binden fazla kişinin beslenme alışkanlıklarını takip etti. Ortalama yaşı 63 olan katılımcılar arasında 1.706 kişide akciğer kanseri tespit edildi. En fazla UİG tüketen grupta riskin belirgin şekilde arttığı saptandı.
Sosis, gazlı içecek, dondurma... Günlük gıdalar ölümcül risk taşıyor olabilir
Araştırmada en yaygın tüketilen ultra işlenmiş gıdalar arasında sosis, hamburger, krem peynir, pizza, cips, gazlı ve tatlı içecekler, kızartmalar, kahvaltılık gevrekler, hazır çorbalar ve dondurma gibi ürünler yer aldı. Uzmanlar, bu ürünlerin içerdiği koruyucu, renklendirici, yapay tatlandırıcı, emülgatör ve stabilizatör gibi katkı maddelerinin sağlık üzerinde olumsuz etkiler yarattığını vurguluyor.
UİG’ler, ev yapımı yemeklerde bulunmayan endüstriyel katkı maddeleri nedeniyle “yapısal olarak bozulmuş” kabul ediliyor. Bu gıdaların raf ömrünü uzatmak için uygulanan işlemler, hücresel düzeyde inflamasyonu tetikleyebiliyor ve bağışıklık sistemini zayıflatabiliyor.
Sigara içmeyenler de risk altında: Akciğer kanserinin %25’i sigarayla ilgisiz
Verilere göre dünya genelindeki akciğer kanseri vakalarının yaklaşık dörtte biri, hiç sigara kullanmamış bireylerde görülüyor. Araştırmada sigara kullanımına göre yapılan alt analizler, UİG tüketiminin sigara içmeyen bireylerde dahi kanser riskini önemli ölçüde artırdığını gösteriyor.
Çalışmanın başyazarı Dr. Kanran Wang, “UİG tüketiminin sınırlandırılması, akciğer kanseri vakalarının azaltılmasına küresel ölçekte katkı sağlayabilir” değerlendirmesinde bulundu. Wang’a göre, farklı toplumlarda benzer araştırmaların yapılması, küresel beslenme politikalarının şekillendirilmesi açısından da önem taşıyor.
Araştırma gözlemsel ama uyarılar net: Tüketim alışkanlıkları gözden geçirilmeli
Araştırmanın sonuçları tıp dünyasının saygın yayınlarından biri olan Thorax dergisinde yayımlandı. Bilim insanları, çalışmanın gözlemsel nitelikte olduğunu ve doğrudan neden-sonuç ilişkisi kurmak için ileri çalışmalar yapılması gerektiğini belirtiyor.
Kral’s College London’dan Beslenme Profesörü Tom Sanders ise, sigara, yaşam tarzı ve sosyoekonomik etmenlerin de bu risk üzerinde etkili olabileceğine dikkat çekti. “UİG’lerin doğrudan akciğer kanserine yol açtığını kesinleştirecek biyolojik mekanizma henüz tam anlamıyla ortaya konmuş değil” diyen Sanders, yine de dikkatli olunması gerektiğini vurguladı.
Uzmanlar uyarıyor: Alışveriş sepetinizi yeniden düşünün
Beslenme uzmanları, UİG tüketiminin sınırlandırılması için bireylerin özellikle etiket okuma alışkanlığı kazanması gerektiğini belirtiyor. “İçindekiler” bölümünde tanımadığınız ya da evde kullanmadığınız katkı maddeleri içeren ürünlerin mümkün olduğunca az tüketilmesi öneriliyor.
Araştırma sonuçlarına göre günde üç porsiyondan fazla UİG tüketen bireylerde risk belirgin şekilde yükseliyor. Bu oran bazı kişilerde altı porsiyona kadar çıkabiliyor. Uzmanlar, taze ve işlenmemiş gıdaların tüketimini artırmanın, kansere karşı alınabilecek en etkili önlemlerden biri olduğunun altını çiziyor.
