AK Parti tarafından hazırlıkları sürdürülen yeni tütün düzenlemesiyle sigara, nargile, e-sigara ve ısıtılmış tütün ürünlerinin kullanım alanı ciddi şekilde daraltılacak. Beştepe’ye sunum aşamasına gelen taslak düzenlemenin değerlendirmelerin ardından Türkiye Büyük Millet Meclisi gündemine taşınması bekleniyor.
Hazırlanan düzenleme, yalnızca geleneksel tütün ürünlerini değil, özellikle gençler arasında yaygınlaşan yeni nesil elektronik ürünleri de kapsıyor. Nihai hedefin ise 1 Ocak 2040 itibarıyla tütün ürünü üretim ve satışının tamamen sona erdirilmesi olduğu belirtiliyor.
E-sigara ve yeni nesil ürünler de kapsama alınıyor
Taslak düzenleme ile “tütün ürünü” tanımı genişletilecek. Böylece yalnızca klasik sigara ve nargile değil, nikotin içeren tüm elektronik sistemler ile ısıtılmış tütün ürünleri de yasak ve denetim kapsamına girecek.
Sağlık otoriteleri, özellikle gençler arasında yaygınlaşan e-sigara kullanımına dikkat çekerek yeni nesil bağımlılık riskinin hızla büyüdüğünü vurguluyordu.
Hazırlanan düzenlemeyle e-sigara ürünleri için de sigarayla aynı kısıtlamaların uygulanması planlanıyor.
Plajlar ve açık alanlarda kullanım sınırlandırılacak
Taslakta dikkat çeken başlıklardan biri de açık alan düzenlemeleri oldu. Buna göre restoran, lokanta, plaj ve açık hava etkinliklerinde yalnızca belirlenen “tütün ürünü tüketim alanlarında” kullanım mümkün olacak.
Özel işletmelerde ve açık alan organizasyonlarında oluşturulacak bu alanların metrekareye göre düzenleneceği belirtildi. Plajlarda ise tüketim alanları arasında en az 200 metre mesafe şartı getirilecek.
Çocukların kullandığı oyun parkları ve spor alanlarında ise hiçbir şekilde tütün tüketim alanı oluşturulamayacak.
Okul ve ibadethane çevrelerinde yasak genişliyor
Taslak düzenlemeye göre okul, kültür merkezi, sosyal hizmet binaları ve ibadethanelerin yerleşke sınırına 10 metre mesafede tütün ürünü kullanımı yasak olacak.
Kamu kurumlarında oluşturulacak tüketim alanlarının ise bina girişlerinden en az 20 metre uzaklıkta olması gerekecek.
Ayrıca 18 yaşından küçüklerin “tütün ürünü tüketim alanlarına” girişine tamamen yasak getirilecek.
Sigara satışında nakit ödeme dönemi sona erebilir
Düzenlemenin en dikkat çeken maddelerinden biri de satış sistemiyle ilgili oldu. Taslağa göre tütün ürünlerinin satışı tamamen elektronik sisteme geçirilecek.
Böylece ürün satın alan kişinin yaşı ve alım miktarı dijital ortamda takip edilebilecek. Amaç, özellikle 18 yaş altındaki bireylerin tütün ürünlerine erişimini daha sıkı şekilde engellemek olarak açıklandı.
Taslakta ayrıca sigara satışında nakit ödemenin yasaklanmasının da değerlendirildiği belirtildi.
Tek tip sigara ve kapalı dolap zorunluluğu geliyor
Yeni düzenlemeyle tütün ürünlerinin görünürlüğü de ciddi ölçüde azaltılacak.
Taslağa göre sigaralar “adet, boyut ve miktar” bakımından tek tip hale getirilecek. Böylece “kısa”, “uzun”, “slim” gibi farklı paket ve ürün algılarının ortadan kaldırılması hedefleniyor.
Ayrıca sigaralar ve ilişkili ürünler, müşterilerin doğrudan ulaşamayacağı “tek tip kapalı dolaplarda” satılacak.
Uzmanlar, bu uygulamanın özellikle gençler üzerindeki reklam etkisini azaltmayı amaçladığını belirtiyor.
Cezalar 100 kat artırılabilecek
Taslakta yaptırımların da önemli ölçüde ağırlaştırılması öngörülüyor.
Kuralları ihlal eden birey ve işletmelere uygulanacak idari para cezalarının mevcut tutarların 100 katına kadar artırılabileceği belirtiliyor.
2026 yılı itibarıyla yasaklı alanlarda sigara içmenin cezası bireyler için 1764 TL ile 5 bin TL arasında değişirken, işletmelere uygulanan cezalar 24 bin 440 TL’den 122 bin 660 TL’ye kadar çıkabiliyor.
Yeni düzenleme ile bu rakamların çok daha yüksek seviyelere taşınması gündemde bulunuyor.
Denetimlerde ses ve görüntü kaydı alınabilecek
Taslak düzenleme kapsamında Sağlık Bakanlığı bünyesindeki Tütün Denetim Destek Ekipleri’nin yetkileri de genişletilecek.
İhlallerin tespitinde elektronik denetim sistemlerinden yararlanılabilecek. Denetim sırasında ses ve görüntü kaydı alınabilmesinin de önü açılacak.
Yetkililer, denetimlerin daha etkin hale getirilmesiyle özellikle kapalı alan ihlalleri ve çocuklara yönelik satışların önlenmesinin hedeflendiğini belirtiyor.
2040 hedefi: Tütün ürünlerinin tamamen sona ermesi
Taslakta yer alan en dikkat çekici hedef ise 1 Ocak 2040 tarihi oldu.
Hazırlanan plana göre bu tarihten itibaren tütün ürünlerinin satışının ve tüketime sunulmasının tamamen sona erdirilmesi hedefleniyor.
Uzmanlar, bu hedefin gerçekleşebilmesi için aşamalı geçiş sürecinin büyük önem taşıdığını vurgularken, düzenlemenin önümüzdeki dönemde kamuoyunda geniş tartışma yaratması bekleniyor.
