Ticaret Bakanlığı, doğrudan satış sistemine yönelik kapsamlı bir düzenleme için harekete geçti. Hazırlanan yönetmelik taslağıyla, tüketicilere 30 gün içinde gerekçe göstermeden alışverişten vazgeçme hakkı tanınması planlanıyor. Taslak, sektörde şeffaflık ve tüketici güvenliğini önceleyen bir dönüşüm hedefliyor.
Hazırlanan “Doğrudan Satışlar Hakkında Yönetmelik Taslağı” kamuoyunun görüşüne açıldı. Taslak, sabit mağazası olmadan yapılan bire bir ürün satışlarında hem tüketiciyi hem de doğrudan satıcıları kapsayan yeni kurallar getiriyor. En dikkat çeken değişikliklerden biri, cayma süresinin 14 günden 30 güne çıkarılması oldu.
Cayma hakkı nasıl işleyecek?
Yeni düzenleme ile tüketici, alışverişten sonra 30 gün içinde hiçbir gerekçe göstermeksizin ve ceza ödemeksizin sözleşmeden dönebilecek. Ürünün satıcıya ulaşmasının ardından 30 gün içinde ödeme, masraf yansıtılmaksızın ve tek seferde iade edilecek.
Ancak bu hak bazı ürünlerde geçerli olmayacak. Özel üretim, kişiye özel sipariş, ambalajı açılmış hijyen ürünleri ve montajı yapılmış ürünler cayma hakkı dışında tutulacak. Bu istisnalar, tüketici bilgilendirme yükümlülüğü çerçevesinde alıcıya açık şekilde bildirilecek.
Gerçek dışı vaatlere son verilecek mi?
Taslak ayrıca, tüketiciyi yanıltıcı vaatte bulunan firmalara karşı sıkı önlemler içeriyor. Özellikle sisteme girişte baskı, aldatma ve rahatsızlık gibi yöntemlerle satış yapılması yasaklanıyor. Şirketlerin satıcılara sunduğu ödül ve komisyonlar da sınırlandırılıyor. Yıllık net satışın yüzde 40’ını aşan prim dağıtımı yapılamayacak.
Bu düzenleme, son yıllarda hızla büyüyen doğrudan satış sektöründe yaygınlaşan “kolay yoldan zenginleşme” söylemlerinin önüne geçmeyi amaçlıyor. Satıcıların sisteme giriş çıkışlarında cezai yükümlülük altına girmemesi de güvenli katılım için önemli bir adım olarak görülüyor.
Yetki belgesi ve yaş şartı geliyor mu?
Doğrudan satış faaliyetinde bulunmak isteyen firmalar, Ticaret Bakanlığı’ndan üç yıl geçerli “satış yetki belgesi” almak zorunda olacak. Başvuru sürecinde, halk sağlığı ve tüketici güvenliği dikkate alınarak ek belgeler istenebilecek.
Satıcılar için ise 18 yaşını doldurmuş olma şartı getiriliyor. Sisteme giren ancak 30 gün içinde ayrılmak isteyen satıcılar, ellerindeki kullanılmamış ürünleri şirkete iade edebilecek. Bu düzenleme, özellikle gençler ve ev hanımları gibi grupların daha güvenceli koşullarda sisteme katılmasına olanak tanıyor.
Tüketici nasıl bilgilendirilecek?
Yeni taslakla, şirketlere kapsamlı bilgilendirme yükümlülüğü getiriliyor. Satış öncesi ve sonrası, ürün ve hizmetle ilgili tüm bilgilerin; SMS, e-posta, internet ya da posta gibi temas içermeyen kanallarla açık şekilde tüketiciye sunulması zorunlu olacak. Bu bildirimlerde cayma hakkı, garanti koşulları ve iade süreci gibi detaylar yer alacak.
Ticaret Bakanlığı, bu düzenlemeyle hem satıcı hem de tüketici açısından daha adil, güvenilir ve şeffaf bir doğrudan satış yapısı oluşturmayı hedefliyor. Yönetmelik taslağına gelen geri bildirimlerin ardından son şekli verilecek ve yürürlüğe girmesi için resmi süreç başlatılacak.
