Gelir İdaresi Başkanlığı, 2024 yılına ilişkin gelir ve kurumlar vergisi rekortmenlerini açıkladı. Listenin zirvesinde teknoloji firması Baykar’ın yöneticileri Selçuk ve Haluk Bayraktar yer aldı. Selçuk Bayraktar 2 milyar 767 milyon lira, Haluk Bayraktar ise 2 milyar 528 milyon lira gelir vergisi ödeyerek ilk iki sırayı aldı. Listede ayrıca Rahmi Koç, Erman Ilıcak, Mehmet Cengiz ve Aydın Doğan gibi iş dünyasının bilinen isimleri de yer aldı.
Ancak tabloya geniş açıdan bakıldığında, gerçek vergi rekortmeninin yoksul halk ve emekçiler olduğu görülüyor. Çünkü bütçeyi dolduran esas kaynak, birkaç milyar lira gelir vergisi ödeyen patronlar değil, vatandaşların her gün alışveriş yaparken, arabasına yakıt alırken ya da telefon faturası öderken cebinden çıkan dolaylı vergiler oldu.
Bütçeyi Halk Doldurdu
2024 yılında Hazine’ye ayda ortalama 608,7 milyar TL, günde ise yaklaşık 20 milyar TL vergi girdi. Yılın tamamında toplanan vergi miktarı 7 trilyon 304 milyar TL oldu. Bu tutarın yalnızca yüzde 21’i gelir vergisi, yüzde 12’si kurumlar vergisinden gelirken, büyük kısmı KDV ve ÖTV gibi dolaylı vergilerden sağlandı.
Sadece dört kalem dolaylı vergi – ÖTV, KDV, MTV ve ÖİV – üzerinden elde edilen gelir 2 trilyon 888 milyar TL’ye ulaştı:
ÖTV (yakıt, içki, sigara, beyaz eşya vb.): 1 trilyon 451 milyar TL
KDV (alışverişlerde ödenen): 1 trilyon 333 milyar TL
MTV (araç sahiplerinden): 72 milyar TL
ÖİV (telefon ve internetten): 30 milyar TL
Bu rakam, Bayraktar kardeşlerin ödediği toplam 5,2 milyar liralık gelir vergisinin yüzlerce katına denk geliyor.
Bankalar da Zirvede Ama Yetersiz
Kurumlar vergisi listesinde bankalar ön plana çıktı. Garanti Bankası 25 milyar 296 milyon TL ile birinci olurken, Ziraat Bankası 20 milyar 838 milyon TL, Kuveyt Türk Katılım Bankası ise 12 milyar 71 milyon TL vergi tahakkuk ettirdi. Ancak bankaların ödediği vergiler bile halkın günlük yaşamında farkında olmadan ödediği dolaylı vergilerin çok gerisinde kaldı.
İsimlerini Gizleyen Rekortmenler
Açıklanan listede dikkat çeken bir başka nokta ise şeffaflık oldu. İlk 100 mükelleften yalnızca 21’i ismini açıklarken, 79 kişi adının gizli kalmasını istedi.
Asıl Rekortmen Vatandaş
Resmî listelerde patronlar ve bankalar yer alsa da, Türkiye’nin gerçek vergi rekortmeni halk oldu. Market alışverişinden alınan KDV, arabaya binenin ödediği MTV, her telefon ve internet faturasına yansıyan ÖİV ve akaryakıtla birlikte ödenen yüksek ÖTV, milyonlarca yurttaşın sırtındaki yükü ortaya koydu.
2024 vergi tablosu bir kez daha gösterdi ki, Türkiye’nin asıl vergi rekortmeni birkaç milyarder değil, yoksul vatandaş ve emekçiler.
