Türkiye Bankalar Birliği (TBB) Risk Merkezi’nin haziran ayı raporuna göre bireysel ve ticari kredilerin toplam tutarı 20 trilyon 251 milyar 675 milyon 273 bin liraya ulaşarak rekor tazeledi. Veriler, borçluluk seviyesinin hem hanehalkında hem de iş dünyasında yeni bir eşiğe taşındığını gösteriyor.
Takipteki alacaklar cephesinde tablo daha da sıkılaşıyor: Haziran itibarıyla takip bakiyesi son bir yılda %176 artarak 212 milyar liraya yükseldi. Bu artış, geri ödeme güçlüğünün yaygınlaştığını ve finansal kırılganlığın özellikle bireysel segmentte yoğunlaştığını ortaya koyuyor.
Bireysel kredi ve kart borçlarında kriz derinleşiyor
Haziran ayında yalnızca bir ay içinde 258 bin 598 kişi daha borcunu ödeyemeyenler arasına katıldı. Bu yükseliş temposu, özellikle kart kaynaklı borçlanmanın etkisiyle hanehalkı bütçelerinde baskının arttığına işaret ediyor.
Yılın ilk altı ayında bireysel kredi veya kredi kartı borcu nedeniyle yasal takibe intikal eden kişi sayısı 1 milyon 201 bin 388’e ulaştı. Kümülatif düzeydeki bu büyüme, borç servis kapasitesinin hızla bozulduğunu gösteren kritik bir sinyal niteliğinde.
Yasal takibe düşen kişi sayısı kaç? (Ocak–Haziran 2025)
Bireysel kredilerde yasal takibe düşen kişi sayısı yıllık bazda %38 artarak 737 bin 896’ya yükseldi. Bu görünüm, ihtiyaç ve konut/taşıt dışı tüketim amaçlı kredilerde geri ödeme zorluklarının belirginleştiğini düşündürüyor.
Bireysel kredi kartlarında yasal takibe düşen kişi sayısı ise %37 artışla 883 bin 392’ye çıktı. Kart tarafındaki sert yükseliş, yüksek frekanslı harcamaların finansmanında kartın ana araç haline geldiği bir dönemde geri ödeme sorunlarının daha hızlı yansıdığını gösteriyor.
Sektörlere göre kredi borcu: Tarım, inşaat ve tekstilde son durum
Tarım sektöründe kredi borçları mayısta 1 trilyon 46 milyar 498 milyon 667 bin lirayken, haziranda %1,81 artışla 1 trilyon 65 milyar 447 milyon 91 bin liraya çıktı. Sektörde tasfiye olunacak alacaklar 6 milyar 713 milyon 804 bin liraya ulaştı ve kırsal finansmanda temkin ihtiyacına işaret etti.
İnşaat sektöründe ticari krediler bir ay içinde 1 trilyon 290 milyar liradan 1 trilyon 327 milyar liraya yükseldi. Tasfiye olunacak alacakların 63 milyar 788 milyon liradan 64 milyar 775 milyon liraya çıkması, nakit akışındaki oynaklığın risk göstergelerini yukarı çektiğini ortaya koyuyor.
Tekstil sektöründe kredi borçları mayısta 657 milyar 337 milyon 711 bin lirayken, haziranda %2,68 artışla 674 milyar 967 milyon 640 bin liraya ulaştı. Sektörde tasfiye olunacak alacaklar 17 milyar 679 milyon 504 bin lira olarak kayda geçti ve mali baskının sanayinin alt segmentlerinde de hissedildiğini gösterdi.
BDDK haftalık verileri (1 Ağustos ile biten hafta): Tüketici kredileri ve takipteki alacaklar
Bankacılık Düzenleme ve Denetleme Kurumu verilerine göre 1 Ağustos ile biten haftada tüketici kredileri 22 milyar 56 milyon lira artarak 2 trilyon 438 milyar 355 milyon liraya çıktı. Haftalık artış temposu, yaz dönemi harcamalarının ve ertelenmiş talebin kredi kanalına yansıdığını gösteriyor.
Bankaların bireysel kredi kartı alacakları aynı dönemde %4,2 artışla 2 trilyon 385 milyar 40 milyon liraya ulaştı. Takipteki alacaklar bir haftada 12 milyar 48 milyon lira artarak 454 milyar 578 milyon liraya yükselirken, bunun 323 milyar 26 milyon liralık kısmı için özel karşılık ayrıldığı bildirildi.
“Tasfiye olunacak alacak” ne demek, neden önemli?
Tasfiye olunacak alacaklar, geri ödeme performansı bozulan ve bankacılıkta yakın izleme/tahsilat süreçlerine konu olan alacakları ifade eder. Bu kalemdeki artış, kredi riskinin görünür hale geldiği ve bilançolar üzerindeki baskının yükseldiği anlamına gelir.
Ayrıca farklı kurumların yayımladığı veriler; kapsam, sınıflandırma ve dönemsel karşılaştırma yöntemleri açısından değişiklik gösterebilir. Bu nedenle TBB Risk Merkezi ve BDDK verileri birlikte okunduğunda, eğilimlerin tutarlı olup olmadığına özellikle bakmak analitik doğruluk açısından önem taşır.
