Konya’nın merkezinde, Selçuklu Sultanı Alaaddin Keykubat döneminde inşa edilen tarihi kalenin 12 kapısından biri arkeolojik kazılarla ortaya çıkarıldı. “Konya Dış Kale Sur Hattı ve Larende Kapısı” adıyla yürütülen kazı çalışmaları, Meram ilçesi Sahipata Mahallesi’nde geçen yıl başlamıştı. Çalışmalar, tarihi kaynaklardaki çizimler ve 19’uncu yüzyıl sonlarındaki fotoğraflarda yer alan surların izini sürerek, kayıp sur hattını yeniden gün yüzüne çıkarmayı hedefliyor.
Kazılarda şu ana kadar surların yaklaşık 120 metrelik bölümü ve 11 metre genişliğinde bir kapı ortaya çıkarıldı. Alaaddin Keykubat’ın 1221 yılında yaptırdığı bu surların, toplama taşlardan “sandık duvar” tekniğiyle inşa edildiği, içlerinin moloz dolgulu olduğu tespit edildi. Ekipler, ayrıca sur hattına ait hendek kalıntılarına ve köprü ayaklarına da ulaştı.
Larende Kapısı’nın Temelleri Bulundu
Kazı sorumlusu Mehmet Ali Çelebi, 2024 yılı Kasım ayında başlattıkları çalışmalarda önemli verilere ulaştıklarını belirtti. Çelebi, “Eskiden Larende yokuşu olarak bilinen yerde, Sultan Alaaddin’in devlet bütçesiyle yaptırdığı Larende Kapısı’nın temeli bir bütün olarak açığa çıkarıldı” dedi. 11 metre genişliğindeki bu kapının, şehrin dış surlarını çevreleyen hat üzerinde yer aldığı ve Selçuklu başkentinin görkemli girişlerinden biri olduğu anlaşıldı.
Larende Kapısı, dönemin kent mimarisi açısından hem savunma hem de estetik anlamda önem taşıyordu. Sur hattının açığa çıkarılmasıyla birlikte, Selçuklu dönemine ait kent planlaması ve savunma sistemlerine dair yeni bilgiler elde edilmesi bekleniyor.
Moğol Tehlikesine Karşı Yapılmıştı
Alaaddin Keykubat’ın, Moğol istilası tehlikesinin hissedildiği dönemde şehri koruma amacıyla dış sur hattını inşa ettirdiği biliniyor. Yaklaşık 4,5 ila 5 kilometre uzunluğundaki bu surlar, 1255 yılında büyük ölçüde tahrip oldu. Daha sonra Fatih Sultan Mehmet döneminde onarım çalışmaları yapıldı, ancak 1835’e gelindiğinde surlar neredeyse tamamen yok olmuştu.
Çelebi, kazı sırasında 19’uncu yüzyılda bölgeyi ziyaret eden Avrupalı seyyahların çizimlerinin büyük önem taşıdığını vurgulayarak, “O dönemde yapılan çizimler bugün yürütülen kazılarda en önemli referanslarımızdan biri oldu” ifadelerini kullandı.
Yüzyıllık Tartışmaya Arkeolojik Kanıt
Larende Kapısı’nın bulunması, Konya’da uzun süredir tartışma konusu olan “dış surların varlığı” sorusuna da kesin yanıt getirdi. Kazı ekibi, hendek yapısının varlığı, şehrin savunma hattı ve sur mimarisi gibi konularda somut bulgular elde etti. Bu sonuçlar, Selçuklu başkenti Konya’nın askeri ve mimari yapısına ilişkin tarihi bilgileri yeniden şekillendiriyor.
Çelebi, “Bu kazı, Konya’nın Selçuklu dönemine ait en önemli arkeolojik keşiflerinden biridir. Seyyahların çizimlerinde yer alan kapı, artık arkeolojik verilerle doğrulanmış durumda” dedi.
Dört Anıtsal Kapıdan En Görkemlisi
Elde edilen bulgulara göre Larende Kapısı, Alaaddin Keykubat döneminde yaptırılan 12 kapıdan biriydi ve devlet bütçesiyle inşa edilen dört anıtsal kapı arasında en görkemlisi olarak biliniyordu. Bu keşif, Selçuklu döneminin Konya üzerindeki tarihî ve kültürel mirasını yeniden görünür kılarken, şehrin kimliğini şekillendiren savunma yapılarının da yeniden canlanmasını sağladı.
Larende Kapısı’nın tamamen gün yüzüne çıkarılmasıyla birlikte kazı alanının turizme kazandırılması ve Konya’nın Selçuklu başkenti kimliğinin arkeolojik verilerle daha da güçlendirilmesi hedefleniyor.
