Bulunduğu ilk andan itibaren tüm dünyanın dikkatini çeken bu yeraltı labirenti, cevaplardan çok soruları beraberinde getirdi. Binlerce yıl önce, ilkel aletlerle bu devasa oyukları kimler, neden açtı? On binlerce insanı, hayvanları ve erzaklarıyla birlikte aylarca yaşatacak bu kusursuz sistemi kuran mühendislik dehası kime aitti?
BİR KASABAYI YUTAN DEVASA LABİRENT
Bu nefes kesen yapı, Kapadokya bölgesinin en büyük ve en derin yeraltı şehri olan Derinkuyu'dur. Tam 18 kattan oluşan bu devasa sığınak, yaklaşık 20.000 kişiyi barındıracak şekilde tasarlanmıştır. Bu rakam, Derinkuyu'yu sadece bir barınak olmaktan çıkarıp, adeta toprağın altındaki bir medeniyetin merkezi haline getiriyor.
Derinkuyu Yeraltı Şehri, Kapadokya'nın volkanik tüf kayalarına oyulmuş, binlerce insanı uzun süre yaşatacak tüm sosyal donatılara sahip tarihi bir yerleşim yeridir. Keşfedilmesi ise oldukça ilginç bir hikayeye dayanır. Evinin duvarını yıkan bir kasaba sakini, arkasında karanlık bir geçit olduğunu fark eder ve böylece asırlardır sessiz kalan bu devasa şehir yeniden gün ışığına çıkarılır.
TAŞA KAZINMIŞ MÜKEMMEL MÜHENDİSLİK
Derinkuyu'nun en şaşırtıcı yönü, içinde barındırdığı kusursuz mühendislik çözümleridir. Şehrin tam merkezinden en alt kata kadar inen 55 metrelik dikey havalandırma bacası, en kalabalık zamanlarda bile on binlerce kişiye temiz hava sağlıyordu. Bu baca aynı zamanda su kuyusu işlevi görerek, şehrin su ihtiyacını da karşılıyordu.
Savunma sistemi ise tam bir strateji harikasıdır. Katlar arasındaki dar koridorların girişlerine, sadece içeriden hareket ettirilebilen devasa sürgü taşları yerleştirilmişti. Bir ton ağırlığındaki bu silindirik taşlar, en güçlü orduları bile dışarıda bırakacak şekilde tasarlanmıştı. Bu sayede her kat, diğerlerinden bağımsız olarak kendini kilitleyebilen bir kale haline geliyordu.
SADECE SIĞINAK DEĞİL, BİR YAŞAM ALANI
Arkeolojik çalışmalar, Derinkuyu'nun sadece bir tehlike anında kaçılan geçici bir sığınak olmadığını ortaya koydu. İçerideki ahırlar, kilerler, şaraphaneler ve erzak depoları, burada aylarca sürecek bir yaşamın planlandığını gösteriyor. Dar koridorlar, insanların ve hayvanların yaşadığı geniş odalara açılıyordu.
Şehrin en etkileyici bölümlerinden biri ise ikinci katta yer alan ve tavanı haç şeklinde oyulmuş olan misyonerlik okuludur. Kiliseler, vaftiz havuzları ve hatta mezarlık olarak kullanılan alanlar, buranın sadece fiziki bir sığınak değil, aynı zamanda inançların ve kültürün de yaşatıldığı bir merkez olduğunu kanıtlıyor. Tarihçiler, şehrin ilk olarak Hititler döneminde inşa edilmiş olabileceğini, en yoğun kullanımının ise Roma zulmünden kaçan ilk Hristiyanlar tarafından yapıldığını belirtiyor.
