Boğaziçi Üniversitesi Kandilli Rasathanesi tarafından geliştirilen yeni deprem erken uyarı sistemi, 27 Ekim’de Balıkesir Sındırgı’da meydana gelen 6,1 büyüklüğündeki depremi İstanbul’da hissedilmeden tam 37 saniye önce tespit etti.
Sistemin test aşamasında olmasına rağmen bu performansı, Marmara ve Batı Anadolu için büyük bir adım olarak değerlendirildi.
“37 Saniye Önceden Uyarı Gönderildi”
Kandilli Rasathanesi ve Deprem Araştırma Enstitüsü Müdürü Prof. Dr. Nurcan Meral Özel, sistemin Sındırgı depreminde kusursuz çalıştığını belirterek şu ifadeleri kullandı:
“İstanbul merkez üssüne 210 kilometre uzak olmasına rağmen, sistemimiz sarsıntı hissedilmeden 37 saniye önce uyarı gönderdi. Bu test, erken uyarı altyapımızın hız ve doğruluk açısından ne kadar etkili olabileceğini gösteriyor.”
Şu anda yaklaşık 2 bin abonelik bir test grubuyla çalışan sistemin, tamamen devreye girmesiyle birlikte kamu kurumları, kritik altyapılar ve vatandaşların deprem anında birkaç saniyelik hayati önlem alma fırsatı yakalayabileceği belirtiliyor.
Sındırgı Depremi Simav Fayı’ndan Bağımsız
Prof. Dr. Özel, Sındırgı ve Simav çevresindeki depremlerin benzer tektonik yapı altında olsa da farklı fay segmentlerinde meydana geldiğini açıkladı:
“Sındırgı segmenti, Simav Fay Zonu’nun kuzeybatı uzantısında, yaklaşık 36 kilometre uzunluğunda bağımsız bir hat. Marmara’daki sistemle doğrudan bağlantısı yok. Simav’daki gerilim, Sındırgı’daki depremi öne çekmiş olabilir ama iki fay arasında tetikleme ilişkisi bulunmuyor.”
Marmara’da 9 Deniz Altı Sismometresiyle İzleme
Kandilli, Japon bilim insanlarıyla yürütülen iş birliği kapsamında Marmara Denizi tabanına 9 deniz altı sismometresi (OBS sistemi) kurdu. Bu sistem, deniz tabanındaki küçük sarsıntıları ve stres birikimini izliyor.
Prof. Dr. Özel, “Bu sensörler gerçek zamanlı çalışmasa da, 9 aya kadar mikro depremleri geriye dönük analiz etmemizi sağlıyor” dedi.
“Marmara’da Büyük Tsunami Beklenmez”
Kandilli, Türkiye’nin 8 bin 300 kilometrelik kıyı şeridinde tsunami erken uyarı sistemi kurulumlarını sürdürüyor.
Özel, Marmara Denizi’nin kapalı bir havza olduğunu hatırlatarak şunları söyledi:
“Marmara’da büyük tsunami beklenmez. Ancak 30 santimetrelik su yükselmesi bile kıyı bölgelerinde ciddi hasar yaratabilir. Bu nedenle Tekirdağ kıyıları başta olmak üzere tsunami tehlikesi ve su baskını haritaları üzerinde çalışmalar yürütüyoruz.”
“Ganos Fayı Kritik Segment”
Marmara’nın batısındaki Ganos Fayı için de uyarılarda bulunan Prof. Dr. Özel, bu segmentin Kuzey Anadolu Fayı’nın en batı ucundaki en kritik hatlardan biri olduğunu vurguladı:
“Ganos Fayı 1912’de büyük bir deprem üretmişti. Kısa vadede yeniden kırılma potansiyeli düşük görünse de, kırılması halinde Şarköy, Mürefte, Ganos ve Gaziköy bölgeleri doğrudan etkilenebilir.”
Türkiye Geneline Yayılacak
Boğaziçi Üniversitesi, istasyon ağını genişleterek erken uyarı sistemini önümüzdeki dönemde tüm Türkiye genelinde etkin hale getirmeyi hedefliyor.
Sistem tamamlandığında, deprem öncesinde elde edilen birkaç saniyelik uyarı sayesinde elektrik, doğalgaz, metro ve sanayi tesislerinde otomatik güvenlik önlemleri devreye girebilecek.
Bu sayede, özellikle Marmara ve Ege’de beklenen büyük depremler öncesi can ve mal kaybını azaltmaya yönelik erken önlem dönemine geçilmesi planlanıyor.
