AK Parti, esnafın sunduğu mal ve hizmetlerde yıllardır tartışılan fiyat tarifesi sistemini değiştirecek yeni bir kanun teklifini TBMM Başkanlığına sundu. Teklif, Türkiye’nin en geniş gündelik hizmet alanlarından olan ekmek, simit, minibüs, taksi ve servis ücretleri gibi kalemlerde köklü bir düzenlemeyi beraberinde getiriyor. Yeni mekanizma, fiyat tarifelerinin belirlenmesinde maliyet kalemleri, ortalama kâr marjları ve Orta Vadeli Program’daki (OVP) enflasyon hedeflerini esas alacak.
Yeni sistem, hem esnaf odalarının hem de kamu otoritelerinin içinde yer aldığı daha denetimli ve şeffaf bir fiyat belirleme süreci getiriyor. Teklifin yasalaşmasıyla birlikte, tarifelerdeki artışlar yalnızca maliyet baskılarıyla değil, ülkenin genel ekonomik hedefleriyle uyumlu şekilde belirlenecek.
Tarifeler odalarca hazırlanacak, birlik 30 gün içinde karar verecek
Düzenlemeye göre her şehirde uygulanacak fiyat tarifeleri, ilgili esnaf odaları tarafından hazırlanacak. Hazırlanan tarife, o odanın bağlı olduğu esnaf birliklerine iletilecek. Birlik yönetimi, tarifenin kendilerine ulaşmasından itibaren 30 gün içinde öneriyi kabul edecek ya da reddedecek.
Bu aşama, esnaf odalarının kendi iç karar alma mekanizmasını güçlendirmesi açısından dikkat çekici bir adım. Ancak tarifeler yalnızca oda–birlik hattında onaylanmayacak; bazı sektörlerde Ticaret Bakanlığı’nın görüşü alınacak. Bakanlığa görüş talebi gönderildiği anda 30 günlük süre duracak, bakanlığın yanıtı birliğe ulaştığı gün yeniden işlemeye başlayacak.
Onaylanan tarifeye itiraz gelmezse, fiyatlar 15 gün sonra yürürlüğe girecek. Böylece hem süreç hızlandırılıyor hem de belirsizliğin önüne geçiliyor.
Belediyeler ve mülki amirler devreye girdiğinde uzlaşma komisyonu karar verecek
Bazı tarifelerde belediyeler, bazı durumlarda ise Ticaret Bakanlığı itiraz hakkına sahip olacak. İtiraz geldiği anda devreye yeni bir yapı giriyor: uzlaşma komisyonu.
Komisyon; o ilin mülki amirinin başkanlığında, ticaret il müdürlüğü, defterdarlık, belediye, ilgili kamu kurumu, ticaret ve sanayi odası ile esnaf–sanatkârlar odaları birliği temsilcilerinden oluşacak. Hangi kurumun temsilcisinin komisyonda yer alacağı, talep edilen tarifenin niteliğine göre belirlenecek.
Komisyon kararları salt çoğunlukla alınacak ve bu kararlar nihai olacak. Böylece özellikle ulaşım ve gıda gibi tartışmalı alanlarda, tek taraflı kararların önüne geçilmesi hedefleniyor.
OVP’deki enflasyon hedefi hesaplamanın merkezine yerleşiyor
Yeni modelin en dikkat çeken boyutu, fiyatlandırmanın artık ülkenin makro hedefleriyle ilişkilendirilmesi. Komisyonlar ve birlikler, fiyat tarifelerini değerlendirirken yalnızca mevcut maliyetleri değil, OVP’deki enflasyon hedeflerini de dikkate almak zorunda olacak.
Bu yaklaşım, her ilde farklı seviyede gerçekleşen maliyet baskılarının tek bir merkezden planlanan ekonomik yol haritasıyla uyumlu hale getirilmesini amaçlıyor. Düzenlemenin gerekçesinde de bu konu açıkça vurgulanıyor: “Yereldeki mevcut ekonomik durum, maliyetler ve kâr marjları dikkate alınarak doğrudan komisyon tarafından kapsamlı bir değerlendirme yapılacak.”
Tüm sürecin usul ve esaslarını Bakanlık belirleyecek
Yeni sistemin nasıl işleyeceği, hangi tarifelerin bakanlık görüşüne tabi olacağı ve uzlaşma komisyonunun çalışma usulleri Ticaret Bakanlığı tarafından çıkarılacak yönetmelikle netleştirilecek. Böylece tarife belirleme sürecindeki kuralların ülke genelinde standart hale getirilmesi sağlanacak.
Yeni kanun teklifi, ekonomik koşullar nedeniyle sık sık gündem olan ekmek, simit, taksi ve minibüs ücretleri gibi temel hizmetlerde daha kontrollü bir fiyat artış sürecinin başlamasına yol açacak. Sürecin Meclis’te nasıl şekilleneceği ise önümüzdeki günlerde netlik kazanacak.
