IBAN üzerinden para transferi, son yıllarda hem bireysel hem de ticari ödemelerde en sık kullanılan yöntemlerden biri haline geldi. Ancak uzmanlar, özellikle işletmelere yapılan IBAN ödemelerinde bazı hukuki risklerin göz ardı edilmemesi gerektiği uyarısında bulunuyor.
Kredi kartı komisyonundan kaçınmak veya fiş-fatura düzenlememek amacıyla IBAN yoluyla tahsilat yapılması, ödeme yapan kişi açısından ileride hukuki sorumluluk doğurabilecek sonuçlar ortaya çıkarabiliyor.
Hukuki sorumluluk nasıl doğuyor?
Gönderim yapılan IBAN numarasının suç gelirleri kapsamında takibe alınmış olması ya da başka bir soruşturmaya konu olması halinde, para transferini gerçekleştiren kişi de inceleme sürecine dahil edilebiliyor. Özellikle açıklamasız ve ticari ilişkiyi kanıtlamayan ödemelerde, işlemin niteliği tartışmalı hale gelebiliyor.
Bu tür durumlarda ödeme yapan kişi, “şüpheli işlem” kapsamında değerlendirilerek savcılık ya da ilgili kurumlar tarafından bilgi vermeye çağrılabiliyor. Ödeme gerçek bir mal veya hizmet karşılığı yapılsa bile, bunun belgelenememesi mağduriyet riskini artırıyor.
IBAN ile ödeme yaparken nelere dikkat edilmeli?
Uzmanlara göre hukuki riskleri en aza indirmek için şu hususlar kritik önem taşıyor:
-
Transfer sırasında açıklama bölümü mutlaka doldurulmalı.
-
Açıklamaya ödemenin nedeni açık ve net şekilde yazılmalı (örneğin: “X ürün bedeli”, “Danışmanlık hizmeti ücreti” gibi).
-
İşletmeye ödeme yapılıyorsa IBAN’ın gerçekten o işletmeye ait olup olmadığı kontrol edilmeli.
-
Mümkünse fatura, sözleşme veya yazılı sipariş gibi belgeler saklanmalı.
Açıklama kısmının boş bırakılması, ileride “paranın gönderim amacı” konusunda ispat zorluğu doğurabiliyor. Bu da özellikle vergi incelemesi, dolandırıcılık ya da kara para soruşturmalarında ödeme yapan kişiyi de sürece dahil edebiliyor.
Faturasız IBAN tahsilatlarına dikkat
Vergi mevzuatına göre ticari işlemlerin belgelendirilmesi esastır. Fatura veya fiş düzenlenmeden yalnızca IBAN üzerinden ödeme alınması hem işletme hem de ödeme yapan kişi açısından riskli kabul ediliyor. Özellikle yüksek tutarlı işlemlerde kayıt dışılık şüphesi doğabiliyor.
Uzmanlar, IBAN ile ödeme yapmanın tek başına yasadışı olmadığını ancak işlemin içeriğinin açık ve belgeli olması gerektiğini vurguluyor. Aksi halde, basit bir para transferi dahi ilerleyen süreçte hukuki sorumluluk doğurabilecek bir delil haline gelebiliyor.
