Morgan Stanley, küresel petrol piyasasında geçici dengeyi sağlayan tampon mekanizmasının kırılma sinyalleri verdiğini açıkladı. Bankanın yayımladığı analizde, Hürmüz Boğazı’ndaki krizin temmuz ayına kadar sürmesi halinde Brent Petrol fiyatlarının 150 dolar seviyesine kadar yükselebileceği uyarısında bulunuldu.
Analistler, İran savaşı nedeniyle küresel piyasada yaklaşık 1 milyar varillik arz kaybı oluşmasına rağmen petrol fiyatlarının henüz 2022 zirvelerini aşmamasını “geçici denge” olarak değerlendirdi.
Piyasayı ayakta tutan iki ana unsur
Morgan Stanley raporunda, bugüne kadar petrol piyasasında denge sağlayan iki temel faktöre dikkat çekildi.
Bankanın enerji analistleri, Çin’in günlük petrol ithalatında yaşanan 5,5 milyon varillik düşüş ile ABD’nin yüksek ihracat kapasitesinin toplamda yaklaşık 9,3 milyon varillik rahatlama yarattığını belirtti.
Ancak raporda, bu tampon mekanizmasının sürdürülebilir olmadığı vurgulandı. Özellikle Çin talebinin yeniden yükselmesi ve ABD ihracat kapasitesindeki sınırların piyasadaki kırılganlığı artırabileceği ifade edildi.
Kritik eşik haziran ayı olarak görülüyor
Morgan Stanley’in baz senaryosuna göre Hürmüz Boğazı’nın haziran ayında yeniden tam kapasiteyle açılması bekleniyor.
Bu senaryoda petrol piyasasında geçici tampon etkilerin tamamen tükenmeden denge sağlanabileceği öngörülüyor. Banka, bu durumda Brent petrol fiyatlarının 2026 yılının ikinci çeyreğinde yaklaşık 110 dolar seviyesinde kalacağını, yılın son çeyreğinde ise 90 dolar bandına gerileyebileceğini tahmin ediyor.
Analistler, enerji arzındaki normalleşmenin fiyat baskısını azaltabileceğini ancak jeopolitik risklerin devam ettiğini belirtiyor.
Temmuz senaryosunda 150 dolar riski
Raporda dikkat çeken en önemli bölüm ise “boğa senaryosu” oldu. Morgan Stanley analistlerine göre Hürmüz Boğazı’ndaki tıkanıklığın temmuz ayına kadar sürmesi halinde piyasadaki mevcut tampon mekanizma tamamen devre dışı kalabilir.
Bu durumda ABD’nin ihracat kapasitesinin zorlanacağı, Çin’in ise yeniden stok yapmaya başlayacağı öngörülüyor. Oluşacak yeni talep baskısıyla birlikte Brent petrol spot fiyatlarının 130 ila 150 dolar bandına çıkabileceği değerlendiriliyor.
Uzmanlar, enerji sevkiyat yollarındaki aksamanın küresel piyasalar açısından en büyük risklerden biri haline geldiğini ifade ediyor.
Çin talebi piyasayı yeniden şekillendirebilir
Morgan Stanley raporunda, Çin’in petrol talebindeki mevcut zayıflığın piyasayı dengeleyen önemli unsur olduğu belirtildi.
Ancak Çin ekonomisinde toparlanma işaretlerinin güçlenmesi halinde petrol ithalatının yeniden artabileceği ifade edildi. Bu durumun ise küresel enerji piyasasında ciddi fiyat baskısı oluşturabileceği kaydedildi.
Analistler, Çin’in yeniden agresif stok yapımına yönelmesi halinde küresel petrol piyasasında arz-talep dengesinin hızla bozulabileceği görüşünü paylaşıyor.
ABD ihracat kapasitesinde sınır uyarısı
Raporda ayrıca ABD’nin son dönemde sürdürdüğü yüksek petrol ihracat temposunun da sınırlarına yaklaştığı belirtildi.
Uzmanlara göre ABD’nin mevcut seviyelerde ihracat yapmaya devam etmesi teknik ve lojistik açıdan giderek zorlaşıyor. Bu nedenle küresel piyasaların ABD arzına olan bağımlılığı yeni riskler oluşturuyor.
Morgan Stanley, enerji piyasasında yaşanabilecek yeni arz şoklarının yalnızca petrol fiyatlarını değil, küresel enflasyon ve ekonomik büyüme üzerinde de ciddi etkiler yaratabileceği uyarısında bulundu.
Küresel enerji maliyetleri yeniden yükselişe geçebilir
Enerji uzmanları, Hürmüz Boğazı’nda yaşanacak uzun süreli aksamanın dünya ticaretini doğrudan etkileyebileceğini belirtiyor.
Özellikle tanker taşımacılığı, sigorta maliyetleri ve rafineri giderlerinde yaşanabilecek artışların benzin ve motorin fiyatlarını daha da yukarı taşıyabileceği ifade ediliyor.
Küresel piyasalar, önümüzdeki haftalarda hem Orta Doğu’daki gelişmeleri hem de Çin ve ABD kaynaklı arz-talep verilerini yakından takip etmeyi sürdürüyor.
