09 Nisan 2026 itibarıyla TBMM’ye sunulan kanun teklifi ve Resmi Gazete’de yayımlanan düzenlemelerle “hobi bahçesi” olarak bilinen kaçak yapılaşmaya yönelik kapsamlı önlemler gündeme geldi. Tarım arazilerinin korunmasını amaçlayan düzenleme, özellikle büyükşehirlerin çevresinde hızla yayılan yapılaşmaya karşı sert yaptırımlar içeriyor.
Tarım arazilerinin parçalanmasına sıkı önlem
Yeni düzenleme ile tarım arazilerinin küçük parseller halinde bölünerek satışının önüne geçilmesi hedefleniyor. Özellikle kooperatifler üzerinden yapılan satışların ciddi şekilde sınırlandırılması planlanıyor.
Buna göre kooperatifler, tarım dışı amaçlarla arazi satın alamayacak. Sadece tarımsal üretim amacı taşıyan kooperatifler, Bakanlık izniyle arazi edinebilecek. Bu adımın, “hobi bahçesi kooperatifi” modelini büyük ölçüde ortadan kaldırması bekleniyor.
Metrekare başına ceza 250 kat artırılıyor
Kanun teklifinde yer alan en dikkat çekici düzenlemelerden biri para cezalarındaki artış oldu. Mevcut durumda metrekare başına 10 TL olan cezanın 2 bin 500 TL’ye çıkarılması öngörülüyor.
Bu değişiklikle birlikte 500 metrekarelik kaçak yapı için uygulanacak ceza 1 milyon 250 bin TL’ye kadar çıkabilecek. Amaç, caydırıcılığı artırarak tarım arazilerinin amaç dışı kullanımını engellemek.
Altyapı sağlayan kurumlara da ceza geliyor
Düzenleme yalnızca yapı sahiplerini değil, bu yapılara hizmet sağlayan kurumları da kapsıyor. Kaçak yapılara su, elektrik, doğalgaz veya iletişim hizmeti veren kurumlara her abonelik için 100 bin TL ceza kesilecek.
Eğer hizmetin kesilmemesi halinde bu cezanın her ay tekrarlanacağı belirtiliyor. Bu adımın, kaçak yapıların fiilen kullanılmasını zorlaştırması hedefleniyor.
Yıkım süreci hızlandırılıyor
Yeni düzenleme ile kaçak yapıların yıkım süreci de daha net ve hızlı hale getiriliyor. Buna göre kaçak yapı tespit edildiğinde faaliyet durdurulacak ve belirli süreler içinde başvuru ve izin süreçleri işletilecek.
İzin alınmaması halinde iki ay içinde yıkım yapılması gerekecek. Bu sürede yıkım gerçekleşmezse zorla yıkım uygulanacak ve ayrıca üç kat ceza kesilecek. Bu durum, mevcut yapıların da ciddi risk altına girdiğini gösteriyor.
Tiny house ve prefabrik yapılar da kapsamda
Düzenleme, yalnızca klasik yapıları değil, son dönemde yaygınlaşan tiny house, prefabrik ev ve konteyner gibi yapıları da kapsıyor. Tarım dışı kullanım söz konusuysa ve gerekli izinler alınmamışsa bu yapılar da kaçak kabul edilecek.
Bu kapsamda özellikle şehir çevresinde kurulan alternatif yaşam alanlarının önemli ölçüde etkileneceği değerlendiriliyor.
Amaç: Tarım arazilerini korumak
Yetkililer, düzenlemenin temel amacının verimli tarım arazilerinin korunması ve gıda güvenliğinin sağlanması olduğunu belirtiyor. Son yıllarda artan parçalanma ve kaçak yapılaşmanın üretimi olumsuz etkilediği ifade ediliyor.
Yeni düzenleme ile birlikte hem kaçak yapılaşmanın önüne geçilmesi hem de tarımsal üretimin sürdürülebilirliğinin korunması hedefleniyor. Özellikle Ankara, İstanbul ve İzmir çevresindeki yoğun yapılaşmanın bu süreçten doğrudan etkilenmesi bekleniyor.
