1868’de Rusçuk’ta dünyaya gelen, asıl adı Ömer olan ve Soyadı Kanunu’ndan sonra Türkkan soyadını alan Fahreddin Paşa, Harp Okulu ve Erkan-ı Harbiyye’deki eğitimlerinin ardından Osmanlı ordusunda kurmay subay olarak göreve başladı. Balkan Savaşları’nda Çatalca savunmasındaki başarılarıyla dikkat çeken Paşa, 1. Dünya Savaşı sırasında Musul ve çevresinde önemli görevlerde bulundu.

Mondros Mütarekesi’nin ardından Osmanlı Devleti’nin Medine’yi teslim etmesi gerekiyordu. İstanbul’dan gönderilen emirlere rağmen Fahreddin Paşa, Türk bayrağını kendi eliyle indireceğini söyleyerek teslim olmayı reddetti.

Hayati ihtiyaçlar tamamen tükendiğinde, askerlerinin ısrarı üzerine 10 Ocak 1919’da Medine’nin yönetimini bırakmak zorunda kaldı. İngilizler tarafından “Çöl Kaplanı” diye anılan Paşa, kısa süre sonra esir alınarak Mısır’a, oradan da Malta’ya sürgün edildi.

Hicaz’da isyana karşı görevlendirildi

1916’da Mekke Şerifi Hüseyin’in İngilizlerle iş birliğiyle başlattığı isyanın ardından Fahreddin Paşa, Cemal Paşa’nın emriyle Medine’yi savunmakla görevlendirildi. Bölgedeki Osmanlı askeri sayısı 15 bin civarındayken, isyancıların sayısı 50 bine kadar çıkıyordu.

Paşa, Medine çevresindeki kritik noktaları tek tek temizleyerek 100 kilometrelik güvenlik hattı oluşturdu. İmkânsızlıklar, açlık ve hastalığa rağmen Medine’ye girişi engelleyen Paşa, Osmanlı tarihinin en uzun ve en zorlu direnişlerinden birini yönetti.

Kutsal emanetleri İstanbul’a gönderdi

Medine’nin tahliyesi gündeme geldiğinde Fahreddin Paşa, Hz. Peygamber’in Ravza-i Mutahhara’da bulunan kutsal emanetlerinin yağmaya uğramaması için İstanbul’a nakledilmesini teklif etti. Hükümetin onayıyla emanetler bir komisyon tarafından kayıt altına alındı ve binlerce askerin koruması altında İstanbul’a gönderildi.

Teslim emrine karşı durdu

Malta’dan Milli Mücadele’ye, oradan Kabil’e

1921’de Ankara hükümetinin girişimleriyle Malta’dan kurtulan Paşa, Milli Mücadele’ye katılmak üzere Türkiye’ye döndü ve kısa süre sonra Türkiye’nin Kabil Büyükelçisi olarak görevlendirildi. Türk-Afgan ilişkilerinin gelişmesinde önemli rol oynadı.

1936’da tümgeneral rütbesiyle emekli olan Fahreddin Paşa, 22 Kasım 1948’de vefat etti. Vasiyeti üzerine Rumeli Feneri Aşiyan Mezarlığı’na defnedildi.

Yorumlar