Sosyal güvenlik alanında yapılan değerlendirmelere göre, 18 yaşından önce anne veya babaya ait işyerinde sigortalı gösterilen bazı kişilerin kayıtları iptal edilebiliyor. Uzmanlar, bu durumun emeklilik sürecini doğrudan etkileyebileceği uyarısında bulunuyor.
Tartışma tüm sigortalıları kapsamıyor
SGK uzmanı Özgür Erdursun, kamuoyundaki tartışmaların tüm sigortalıları kapsamadığını belirtti. Buna göre, 18 yaşından önce herhangi bir işverene bağlı olarak çalışanların sigortalılık kayıtlarında genel bir iptal uygulaması bulunmuyor.
Riskin yalnızca anne veya babaya ait işyerlerinde sigortalı gösterilen kişiler için geçerli olduğu ifade ediliyor. Bu nedenle farklı işverenlerde çalışanların mevcut sigorta başlangıçlarının etkilenmediği vurgulanıyor.
SGK genelgesi sürecin temelini oluşturuyor
Sorunun temelinde Sosyal Güvenlik Kurumu tarafından yayımlanan 2013/11 sayılı genelge yer alıyor. Bu düzenlemeye göre, aile işyerlerinde çalışan çocukların sigortalı sayılabilmesi için vasi katılımıyla hazırlanmış ve hakim onayından geçmiş bir hizmet sözleşmesi bulunması gerekiyor.
Bu şartların sağlanmaması halinde SGK, geçmişte yapılan bazı sigorta bildirimlerini geçersiz kabul edebiliyor. Bu durum, yıllar önce yapılan sigorta girişlerinin yeniden değerlendirilmesine yol açabiliyor.
EYT hakkı ve prim günleri etkilenebilir
Söz konusu uygulama özellikle EYT kapsamında önemli sonuçlar doğurabiliyor. Sigorta başlangıcı 8 Eylül 1999 öncesine dayanan ancak aile işyerinden yapılan girişleri geçersiz sayılan kişilerin başlangıç tarihi ileriye çekilebiliyor.
Bu durumda ilgili kişiler EYT kapsamı dışında kalabiliyor. Ayrıca yalnızca başlangıç tarihi değil, 18 yaş altı dönemde aile işyerinde geçen çalışmaların iptal edilmesi halinde toplam prim gün sayısında da düşüş yaşanabiliyor.
Mahkemeler fiili çalışmayı esas alıyor
SGK mevzuatta yer alan şekli şartlara göre işlem yaparken, yargı sürecinde farklı bir değerlendirme yapılabiliyor. Mahkemeler çoğunlukla kişinin fiilen çalışıp çalışmadığını esas alıyor.
Yargıtay kararlarında; bordro kayıtları, ücret ödemeleri, işyeri faaliyetleri ve tanık beyanları gibi unsurlar dikkate alınarak gerçek çalışma durumu inceleniyor. Nitekim son yıllarda verilen bazı kararlarda, fiili çalışmanın ispatlanması halinde sigortalılık sürelerinin geçerli kabul edildiği görülüyor.
Uzmanlardan kayıt kontrolü çağrısı
Uzmanlar, özellikle aile işyerlerinde 18 yaşından önce sigortalı çalışması bulunan kişilerin hizmet dökümlerini detaylı şekilde incelemeleri gerektiğini belirtiyor. Olası bir inceleme veya iptal durumunda ise yasal hakların aranması gerektiği ifade ediliyor.
Mevcut durumda aile dışı işyerlerinde yapılan sigorta girişleri için genel bir risk bulunmadığı, tartışmanın yalnızca aile işyerlerinde geçen sigortalılık süreleriyle sınırlı olduğu belirtiliyor.
