Türkiye, hızla artan su riskine karşı yeni bir adım atıyor. Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı’nın Planlı Alanlar İmar Yönetmeliği'nde yaptığı değişiklikle, 1 Ocak 2026’dan itibaren belli büyüklükteki özel ve kamu binalarında yağmur suyu hasadı ve gri su geri kazanım sistemi mecburi olacak. Düzenleme tam kapasiteye geçtiğinde yılda yaklaşık 10 milyon metreküp su tasarrufu sağlanması bekleniyor.
Yeni uygulama, hem su krizine hazırlık niteliği taşıyor hem de binaların kendi kaynaklarını üretmesi açısından önemli bir dönüşüm anlamına geliyor.
Yağmur suyu hasadı birçok yapıda zorunlu oluyor
Yönetmeliğe göre yağmur suyu depolama sistemi, belli koşulları karşılayan tüm yapılarda mecburi hale gelecek. Buna göre parsel alanı 2 bin metrekareyi aşan yapılar, çatı izdüşümü 1000 metrekareden büyük özel binalar ve çatı alanı benzer büyüklükte olan kamu yapıları bu kapsama giriyor.
Depolanan yağmur suyu filtrelenerek bahçe sulamasında ve tuvalet rezervuarlarında kullanılacak. Bakanlık, yalnızca bu sistemle yılda 6,2 milyon metreküp su tasarrufu yapılabileceğini hesaplıyor. Bu miktar, yüksek su tüketiminin olduğu büyük şehirlerde ciddi bir karşılık anlamına geliyor.
Gri su sistemi oteller, AVM’ler ve büyük kamu binalarında mecburi
Gri su düzenlemesinin kapsamı da oldukça geniş. Yatak sayısı 200’ü geçen konaklama tesisleri, inşaat alanı 10 bin metrekare üzerindeki AVM’ler ve 30 bin metrekareden büyük kamu binaları, duş, küvet ve lavabo sularını arıtarak yeniden kullanmak zorunda olacak.
Arıtılmış gri su yalnızca rezervuarlarda kullanılacak. Bu sayede büyük yapılarda yılda yaklaşık 4 milyon metreküp ilave su tasarrufu hedefleniyor. Uygulamanın özellikle yoğun su tüketen oteller için ciddi bir verimliliğe işaret ettiği belirtiliyor.
Depolar yer altına yerleştirilecek, kapasite illerin yağışına göre hesaplanacak
Mevzuata göre yağmur ve gri su depolama tankları, binaların arka veya yan bahçelerinde yer altına yerleştirilecek. Yağmur suyu depolama kapasitesi, binanın bulunduğu ilin yağış ortalaması ve çatının özellikleri dikkate alınarak hesaplanacak. Sistemin, toplanabilir yağmur suyunun en az yüzde 6’sını karşılayacak kapasitede olması zorunlu.
Gri su depoları ise binadaki tuvalet rezervuarlarında kullanılan suyun en az yarısını karşılamak zorunda olacak. Bakanlık, bu sistemlerin afet durumlarında acil su kaynağı oluşturduğunu, sel riskini azalttığını ve uzun vadede ekonomik avantaj sağladığını vurguluyor.
Dünya örnekleri: Almanya’dan Japonya’ya kadar birçok ülke teşvik sağlıyor
Birçok ülkede benzer uygulamalar zaten yıllardır yürürlükte. Almanya yağmur suyu kullanan binalara su faturasında indirim sağlıyor. İngiltere ilk yıl vergi indirimi uyguluyor. Japonya 30 bin metrekare üzerindeki binalarda sistemi zorunlu kılıyor. Hindistan’ın başkenti Yeni Delhi’de 100 metrekare üzeri çatılarda yağmur suyu sistemi mecburi.
ABD, Avustralya ve Singapur’da da yağmur suyu konutlardan kentsel altyapıya kadar farklı amaçlarla toplanıp kullanılıyor.
Türkiye’de bazı şehirlerde alt yapı hazır, sistem hızla yaygınlaşıyor
Türkiye’de 30 büyükşehirden 7’sinde yağmur suyu ve kanalizasyonun ayrık sistemle taşındığı altyapı mevcut. Ankara, Diyarbakır, İstanbul ve Kocaeli bu şehirler arasında bulunuyor. Birçok özel fabrika ve tesis ise yağmur suyunu yıllardır bahçe sulamasında değerlendiriyor.
Yeni zorunluluk, ülke genelinde su yönetimini modernleştirmek için atılan en kapsamlı adımlardan biri olarak görülüyor. Bu dönüşümün 2026’dan itibaren büyük yapılarda standart haline gelmesi bekleniyor.
