Enerji Piyasası Düzenleme Kurumu, 2019 öncesinde işletmeye alınan ilk nesil lisanssız güneş enerjisi santralleri (GES) için uygulanan veriş yönlü dağıtım bedelinde önemli indirime gitti.
Yeni düzenleme kapsamında, 10 yıllık alım garantisi süresini tamamlayan lisanssız GES’lerin ödediği dağıtım bedeli yaklaşık yüzde 68 düşürüldü. Kararla birlikte yatırımcıların üzerindeki maliyet baskısının azaltılması ve üretimin sürdürülebilirliğinin korunması hedefleniyor.
Dağıtım bedeli 208 kuruştan 65 kuruşa düştü
EPDK’nin düzenlemesine göre, 2019 öncesi mevzuata tabi olan ilk nesil lisanssız GES’lerde uygulanan kilovatsaat başına yaklaşık 208 kuruşluk dağıtım bedeli, yeni kararla yaklaşık 65 kuruş seviyesine geriledi.
Özellikle elektrik fiyatlarının düşük seyrettiği öğle saatlerinde üretimin ekonomik olmaktan çıkması nedeniyle bazı santraller üretimi durdurmak zorunda kalıyordu.
Yeni düzenleme ile bu riskin azaltılması ve tesislerin daha uzun süre üretimde kalmasının sağlanması amaçlanıyor.
Yaklaşık 800 tesis düzenlemeden yararlanacak
EPDK kaynaklarından edinilen bilgilere göre düzenleme, 10 Mayıs 2019 öncesindeki mevzuata göre işletmeye giren ve 10 yıllık yasal destek süresini tamamlayan yaklaşık 800 tesisi kapsıyor.
Bu tesislerin toplam kurulu gücünün ise 500 ila 550 megavat arasında olduğu belirtiliyor.
Kararın, ilgili Cumhurbaşkanı Kararı yayımlanana kadar geçici olarak yürürlükte kalacağı ifade edildi.
Lisanssız üretimde büyük büyüme yaşandı
Türkiye’de Mayıs 2019’da yürürlüğe giren yeni nesil lisanssız üretim modeli, özellikle öz tüketim odaklı güneş enerjisi yatırımlarının önünü açtı.
Sanayi tesisleri ve çatı GES projelerinde yaşanan artışla birlikte lisanssız elektrik üretim kapasitesi hızla büyüdü.
EPDK verilerine göre Türkiye’nin toplam lisanssız elektrik kurulu gücü Mart 2026 itibarıyla 24 bin 580 megavata ulaştı.
Sektör temsilcileri, ilk nesil GES’ler için alınan bu kararın yalnızca yatırımcılar açısından değil, Türkiye’nin enerji arz güvenliği açısından da önemli olduğunu belirtiyor.
“Kazan-kazan” değerlendirmesi
Enerji Yatırımcıları Derneği Başkanı Cem Özkök, düzenlemenin sektörün uzun süredir dile getirdiği önemli bir soruna çözüm sunduğunu ifade etti.
Özkök, lisanssız üretim tesislerinin yatırımcıların öz kaynaklarıyla kurulduğunu belirterek, bu tesislerin sistemde kalmasının hem yatırımcı hem de enerji arz güvenliği açısından kritik olduğunu söyledi.
GES üretiminin özellikle öğle saatlerinde yoğunlaştığını hatırlatan Özkök, artan yenilenebilir enerji kapasitesiyle birlikte piyasa takas fiyatlarının zaman zaman çok düştüğünü ifade etti.
Özkök, “Dağıtım bedelinin yüksek kaldığı yapıda sisteme enerji vermek bazı saatlerde ekonomik olmaktan çıkıyordu. EPDK’nin kararı bu riski azaltıyor. Bu hem yatırımcı hem de arz güvenliği açısından kazan-kazan niteliğinde” değerlendirmesinde bulundu.
Saatlik mahsuplaşma dönemi vurgusu
Cem Özkök ayrıca sektörün yeni dönemde saatlik mahsuplaşma sistemine adapte olması gerektiğini söyledi.
Yeni sistemle birlikte artık “ortalama üretim” yaklaşımının yerini “saatlik profil yönetimi” anlayışına bıraktığını belirten Özkök, yatırımcıların fiyat sinyallerine duyarlı ve veri temelli yönetim anlayışına yönelmesi gerektiğini ifade etti.
Türkiye’nin 2035 ve 2053 yenilenebilir enerji hedeflerine ulaşabilmesi için yatırımcı güveninin korunmasının önemine dikkat çekti.
Üretim durdurmalarının önüne geçilecek
Güneş Enerjisi Sanayicileri ve Endüstrisi Derneği Genel Sekreteri Hakan Erkan ise kararın sahadaki operasyonel sorunları azaltacağını söyledi.
Erkan, eski teknolojiye sahip bazı santrallerde uzaktan açma-kapama sistemlerinin bulunmaması nedeniyle yatırımcıların sahada personel bulundurmak zorunda kaldığını belirtti.
Yeni düzenleme sayesinde maliyet kaynaklı üretim kesintilerinin azalacağını ifade eden Erkan, bunun sektör açısından önemli bir rahatlama sağlayacağını dile getirdi.
Sektör temsilcileri, önümüzdeki dönemde 10 yıllık süresini dolduran tesislerin “lisanslı” ya da “lisanssız” şekilde faaliyetlerini nasıl sürdüreceğine ilişkin kalıcı ve öngörülebilir yeni düzenlemeler bekliyor.
