Dünyada her yıl 100 milyon tonun üzerinde üretilen elma, yüzyıllardır sağlıkla ilişkilendirilen meyvelerin başında geliyor. Peki “Her gün bir elma doktoru uzak tutar” sözü ne kadar doğru? Bilimsel çalışmalar, elmanın içerdiği bileşiklerin sağlık üzerindeki etkilerini ortaya koyuyor, ancak sonuçlar ezberleri bozacak türden.
Modern tıpta elmanın faydaları saymakla bitmiyor. Flavanoller, polifenoller, lif ve pektin gibi bileşenlerle dolu olan bu meyve, kan şekeri kontrolünden kalp sağlığının korunmasına kadar birçok alanda olumlu etkiler sağlıyor. 2017 yılında yapılan bir meta-analiz, düzenli elma tüketiminin tip 2 diyabet riskini yüzde 18 oranında azalttığını ortaya koydu. 2022’de yayımlanan başka bir analizde ise, elma veya elma ürünlerinin kolesterol seviyelerinde düşüşe katkı sağladığı görüldü.
Elma neden bu kadar sağlıklı kabul ediliyor?
Elmalar, antioksidan gücü yüksek polifenoller açısından zengin. Bu bileşikler, vücutta hücrelere zarar verebilecek serbest radikallerin kontrol altında tutulmasını sağlayarak, uzun vadede kalp hastalıkları ve bazı kanser türleri gibi rahatsızlıkların önlenmesine yardımcı oluyor. Özellikle elma kabuğunda yoğunlaşan antosiyanin ve floridzin gibi maddeler, kan şekeri seviyesinin dengelenmesine katkı sağlıyor.
Ayrıca elma, pektin adı verilen çözünür lif kaynağıyla kötü kolesterol (LDL) seviyesini düşürmeye yardımcı oluyor. Bu lif türü aynı zamanda tokluk hissini artırıyor ve sindirimi düzenliyor. Öyle ki bazı araştırmalar elmanın, tüm meyveler arasında en yüksek ikinci antioksidan kapasitesine sahip olduğunu gösteriyor.
Peki bu elmalar gerçekten doktoru uzak tutuyor mu?
2015 yılında ABD’de 9 bin kişiyle yapılan bir çalışmada, her gün elma yiyenlerin doktora gitme oranlarının daha düşük olduğu belirlendi. Ancak araştırmacılar bu farkın istatistiksel olarak anlamlı olmadığını belirtti. Bunun nedeni, elma tüketen bireylerin genel olarak daha sağlıklı yaşam tarzlarına sahip olmasıydı.
Çalışmanın başındaki epidemiyoloji uzmanı Matthew Davis, elma tüketenlerin reçeteli ilaç kullanma oranlarının daha düşük olduğunu belirtiyor. Bu bulgu, elmanın dolaylı olarak kronik hastalıkların riskini azaltabileceğini düşündürüyor.
Diğer meyvelerle karşılaştırıldığında elma ne kadar özel?
Beslenme uzmanlarına göre elmalar, içerdiği C vitamini, demir ya da kalsiyum açısından çok zengin olmasa da vücut için faydalı birçok bileşik barındırıyor. Bu da elmayı, günlük diyetin dengeli bir parçası haline getiriyor. Verona Üniversitesi’nden Flavia Guzzo, polifenollerin birçok meyve ve sebzede bulunduğunu, ancak elmanın bu bileşenler açısından oldukça verimli bir kaynak olduğunu belirtiyor.
Üstelik ABD’de yapılan başka bir çalışmaya göre, insanların toplam fenolik bileşik alımının yaklaşık yüzde 20’si elmadan geliyor. Bu bileşiklerin düşük kalp hastalığı, kanser, astım ve obezite riskiyle bağlantılı olduğu öne sürülüyor.
Elma nasıl yenirse daha faydalı olur?
Bilim insanları elmanın kabuğuyla birlikte yenmesini öneriyor. Çünkü polifenollerin büyük kısmı kabukta bulunuyor. Ayrıca, elmanın rengi (kırmızı ya da yeşil) içerdiği antioksidanların türünü değiştirse de, her iki renk de sağlığa fayda sağlıyor. Guzzo’ya göre eski elma türleri, modern çeşitlere göre daha fazla polifenol içeriyor. Tatlı ve iri elmalarda bu oran daha düşük olabilir.
2020’de yapılan küçük çaplı bir çalışmada, günde iki elma tüketen kişilerin sekiz hafta sonunda kolesterol seviyelerinde anlamlı düşüşler kaydedildi. Benzer şekilde, üç elma tüketen kilolu kadınlarda kilo kaybı gözlemlendi. Ancak uzmanlar bu tür sonuçların daha büyük gruplarda test edilmesi gerektiğini vurguluyor.
Sonuç: Elma mucize değil, ama etkili bir yardımcı
Elma yemek tek başına mucizevi bir etki yaratmasa da, sağlıklı beslenmenin güçlü bir parçası. Uzmanlar, bu meyvenin kolay bulunabilirliği, düşük maliyeti ve yüksek raf ömrü sayesinde günlük tüketime uygun olduğunu belirtiyor.
Beslenme uzmanı Janet Colson, “Bu atasözünün ima ettiği şey aslında oldukça mantıklı: Bitkisel gıdalardan zengin bir diyet, sağlığın anahtarıdır” diyor.
Kısacası, elmalar sizi doğrudan doktordan uzak tutmayabilir. Ancak düzenli tüketildiğinde, kronik hastalıkların gelişme riskini azaltabilir ve yaşam kalitenizi artırabilir. Özellikle kabuğuyla tüketildiğinde, elmalar basit bir meyveden çok daha fazlasını sunuyor.
