Sağlık Bakanlığı, ambulans ve acil sağlık araçlarında görev yapan Ambulans ve Acil Bakım Teknikerleri (AABT) ile Acil Tıp Teknisyenlerinin (ATT) hastane öncesi vakalarda uygulayacağı acil tıbbi müdahale akış şemalarını yeniledi. 25 Ağustos 2026 tarihli Resmi Gazete’de yayımlanan düzenlemeyle algoritma sayısı 78’e çıkarılırken, atropin ve morfin başta olmak üzere bazı ilaçların kullanımında önemli değişikliklere gidildi.
“Ambulans ve Acil Bakım Teknikerleri ile Acil Tıp Teknisyenlerinin Çalışma Usul ve Esaslarına Dair Tebliğ”in Ek-2 bölümündeki “Hastane Öncesi Acil Tıbbi Yardım ve Bakım Akış Şemaları” baştan sona güncellendi. Yeni sistemde yetişkin, çocuk, doğum ve yenidoğan vakalarında uygulanacak müdahaleler standart kodlarla yeniden düzenlendi.
Akış şeması sayısı 78’e yükseldi
Eski uygulamada yetişkin ve çocuklara yönelik iki ayrı kitapçık halinde kullanılan Ek-2, yeni düzenlemeyle 139 sayfalık tek bir dokümanda birleştirildi. Yeni dokümanda üç ana bölüm altında toplam 78 standart kodlu algoritma oluşturuldu.
Buna göre yetişkin vakaları için 41, doğum ve yenidoğan vakaları için 7, çocuk vakaları için ise 30 ayrı algoritma yer aldı. Algoritmaların üst bölümlerine hangi sağlık personelinin hangi müdahaleyi uygulayabileceğini gösteren personel lejantları da eklendi.
Yetki listesi yerine algoritma temelli sistem getirildi
Eski Ek-2’de Acil Sağlık Hizmetleri Yönetmeliği’nin 28’inci maddesine dayanılarak AABT ve ATT’lerin yapabileceği işlemler maddeler halinde sıralanıyordu. İntravenöz girişim, entübasyon, defibrilasyon ve kardiyopulmoner resüsitasyon gibi işlemler bu listelerde ayrı ayrı belirtiliyordu.
Yeni düzenlemede bu yetki listesi Ek-2 içerisinden çıkarıldı. Bunun yerine algoritmaların kesin ve bağlayıcı talimatlar olmadığı, sağlık personelinin mesleki bilgi, deneyim ve klinik değerlendirmelerine göre karar vermesi gerektiğine ilişkin genel açıklamaya yer verildi. Yönetmelikte bulunan mevcut yetkilerin ise uygulanmaya devam edeceği belirtildi.
Entübasyon ve krikotirotomi uygulama sayfaları kaldırıldı
Önceki düzenlemede krikotirotomi, defibrilasyon, kemik içi girişim, orotrakeal entübasyon, aspirasyon ve senkronize kardiyoversiyon gibi işlemlerin nasıl uygulanacağını adım adım anlatan bağımsız prosedür sayfaları bulunuyordu.
Yeni dokümanda söz konusu teknik uygulama sayfalarına yer verilmedi. Bu işlemler ilgili acil müdahale algoritmalarının içerisinde kısa talimatlar halinde bulunacak. Böylece yeni Ek-2’nin teknik eğitimden çok, hangi klinik durumda hangi müdahalenin uygulanacağına odaklanması amaçlandı.
Kalp durmasında atropin protokolden çıkarıldı
En dikkat çeken değişikliklerden biri kalp durması vakalarında yapıldı. Asistoli ve nabızsız elektriksel aktivite algoritmalarında daha önce kullanılan atropin protokolden tamamen çıkarılırken, adrenalin uygulaması devam ettirildi.
Hemorajik şok yönetiminde de sıvı tedavisi yeniden düzenlendi. Daha önce kilogram başına 20 mililitrelik sıvının üç doza kadar uygulanabildiği yaklaşım yerine, sistolik kan basıncını 80-90 mmHg düzeyinde tutmayı hedefleyen ve toplam sıvı miktarını en fazla bin mililitreyle sınırlandıran uygulamaya geçildi.
Morfin yerine fentanil kullanılacak
Akut koroner sendrom ve yanık vakalarında ağrı kontrolü amacıyla kullanılan morfin de yeni protokolden çıkarıldı. Bu vakalarda ağrı kontrolü için fentanil kullanımına yer verildi.
Opioid zehirlenmelerinde kullanılan naloksonun maksimum dozu ise 2 miligramdan 10 miligrama yükseltildi. Böylece zehirlenme vakalarında uygulanabilecek toplam nalokson miktarı önemli ölçüde artırılmış oldu.
Nöbet tedavisinde ilaç sıralaması değişti
Yetişkin ve çocuklarda nöbet ile konvülziyon yönetiminde fenobarbital ve tiyopental protokolden çıkarıldı. Bunların yerine valproik asit ve levetirasetam ilaç seçenekleri arasına eklendi.
Eklampsiye bağlı nöbetlerde de tedavi sıralaması değiştirildi. Önceki uygulamada ilk olarak diazepam verilirken, yeni algoritmada magnezyum sülfat ilk basamak tedavi olarak belirlendi. Diazepam ise magnezyum sülfatın nöbeti durduramadığı vakalarda ikinci basamak olarak kullanılacak.
İnme vakalarında BEFAST dönemine geçildi
İnme veya felç şüphesi bulunan hastaların değerlendirilmesinde kullanılan Cincinnati İnme Skalası yerine BEFAST skalası getirildi. Yeni skala, klasik bulguların yanında denge ve görme bozukluklarının da değerlendirmeye alınmasını sağlıyor.
Eski protokolde tansiyonun 220 mmHg’nin üzerinde olması halinde furosemid kullanılarak düşürülmesine yönelik talimat da kaldırıldı. Yeni algoritmada, inme şüphesi bulunan hastalarda tansiyon yüksek olsa dahi hastane öncesinde düşürülmemesi yönünde genel uyarı yer aldı.
Yenidoğan canlandırmasında adrenalin dozu artırıldı
Yenidoğan canlandırma algoritmalarında da önemli değişiklikler yapıldı. Adrenalin dozu kilogram başına 0,01 miligramdan 0,02 miligrama yükseltildi.
Ayrıca endotrakeal tüp üzerinden ilaç uygulanmasına ilişkin yöntem yeni protokolden çıkarıldı. Yenidoğan vakalarındaki müdahale algoritmaları da yeni dokümanda doğum ve yenidoğan başlığı altında ayrı bir bölümde toplandı.
Yeni acil müdahale algoritmaları eklendi
Güncellenen Ek-2’ye daha önce bağımsız algoritma olarak bulunmayan çok sayıda yeni başlık eklendi. Karbonmonoksit zehirlenmesi, crush sendromu, kafa travmalı hastaya yaklaşım, START ve Jump-START triyaj sistemleri bunlar arasında yer aldı.
Doğum sonrası kanama ve gebelikte akut hipertansiyon yönetimi de ilk kez bağımsız algoritmalar kapsamına alındı. Buna karşılık alkol intoksikasyonu, kokain ve metamfetamin zehirlenmesi ile çocuk istismarı ve ihmali başlıkları yeni düzenlemede bağımsız akış şeması olarak yer almadı.
Yeni düzenleme yürürlüğe girdi
ATT ve AABT’lerin sahadaki müdahale süreçlerini doğrudan ilgilendiren değişiklik, 25 Ağustos 2026 tarihli Resmi Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe girdi. Sağlık personeli, hastane öncesi acil müdahalelerde bundan sonra güncellenen Ek-2’deki algoritmaları esas alacak.
Yeni düzenlemeyle hastane öncesi acil sağlık hizmetlerinde kullanılan algoritmaların güncel bilimsel kılavuzlar ve uluslararası uygulamalar doğrultusunda standardize edilmesi hedefleniyor.
