Uzmanlar, iyot eksikliğinin özellikle tiroid hastalıklarının başlıca nedeni olduğuna dikkat çekerek, toplumun bilinçlendirilmesi gerektiğini vurguladı.
İyot Eksikliği, Türkiye'de Yaygın Bir Sorun
Tiroid hastalıklarının ülkemizin tüm bölgelerinde sık görüldüğünü belirten uzmanlar, özellikle Doğu Karadeniz, Doğu Anadolu ve Göller Bölgesi'nde bu rahatsızlıkların daha yaygın olduğuna dikkat çekti. Yapılan araştırmalarda, bu rahatsızlıkların temelinde iyot ve selenyum eksikliğinin yattığı belirtildi.
Günlük İyot İhtiyacı Nedir?
İyot, vücutta depolanmayan ve dışarıdan alınması gereken temel bir elementtir. Tiroid hormonlarının üretimi ve beyin-sinir sistemi gelişimi için yaşamsal öneme sahiptir.
Erişkin bireylerde günlük iyot ihtiyacı: 100-150 µg
Hamile ve emziren kadınlarda: 200-300 µg
Uzmanlar, bu dönemde iyot eksikliğinin hem anne sağlığını hem de bebeğin zihinsel ve fiziksel gelişimini olumsuz etkileyebileceğini belirtti.
Guatr Nedir, Nasıl Oluşur?
İyot yetersiz alındığında vücut yeterli miktarda T3 ve T4 hormonlarını üretemez. Bu durumda tiroid bezi daha fazla hormon üretmeye çalışırken büyür ve bu duruma guatr denir. Uzmanlar, guatrın önlenmesi için yeterli iyot alımının şart olduğunu vurguladı.
İyot Eksikliğinin Zararları
İyot eksikliğinin çocukluk çağında öğrenme güçlüğü ve zeka geriliğine yol açabileceğine dikkat çeken uzmanlar, yetişkinlerde de aşağıdaki etkileri sıraladı:
Kadınlarda düşük yapma ve kısırlık riski
Vegan bireylerde ve laktoz intoleransı olan kişilerde eksiklik riski daha yüksek
Çocukların beyin gelişiminde kalıcı bozulmalar
Toplum genelinde bilişsel gerileme
İyot Hangi Gıdalarda Bulunur?
İyotun temel kaynakları şunlardır:
Deniz ürünleri (balık, yosun, deniz kabukluları)
Mandıra ürünleri
İyotlu tuz
Ülkemizde su ve toprakta iyot miktarı düşük olduğundan, iyodun başlıca kaynağı iyotlu tuzdur. Uzmanlar, her evde mutlaka iyotlu tuz kullanılması gerektiğini vurguladı.
İyotlu Tuz Nasıl Saklanmalı ve Kullanılmalı?
İyotun ısı ve ışıktan kolayca buharlaştığını belirten uzmanlar, şu uyarılarda bulundu:
Işık almayan, ağzı kapalı tuzluklar tercih edilmeli
Tuz güneşe, fırına veya sıcak ortamlara maruz bırakılmamalı
Yemeğe tuz kaynamadan önce değil, ocaktan almadan hemen önce eklenmeli
İyotlu Tuz Kullanımında Dikkat!
1998 yılından itibaren ülkemizde tüm sofra tuzlarının iyotlanması zorunludur. Ancak mevcut tiroid hastalığı olan bireylerin iyot alımını sınırlamaları gerekebilir. Bu durumda:
İyotsuz tuz kullanılmalı (ambalajında “İyotsuz Tuz” yazar)
Kaya tuzu bir alternatif olabilir
Yemekler tuzsuz pişirilip herkes kendi tuzunu eklemelidir
İyot içeren öksürük şurupları, bazı kalp ilaçları ve kontrast maddeler de dikkatle kullanılmalıdır
Toplum Sağlığı İçin Erken Önlem Şart
Çorum Özel Hastanesi Dahiliye Uzmanları, halk sağlığının korunması için özellikle gebelik ve çocukluk dönemlerinde iyot alımına azami dikkat gösterilmesi gerektiğini vurguladı. Ayrıca, toplumda iyot bilinci oluşturulması için bu haftanın önemine dikkat çekti.
