17.12.2021, 03:04

Çılpık…

Bu kelimenin anlamını çoğu kişi bilmiyor olabilir.
Bu çılpık beni, bol yaşadığımız günümüzden, dar günlerime çocukluğuma götürdü.
Yaşlanıyorum galiba, sık sık eskiler geliyor anılarıma, ne güzel şeyleri hatırlatıyor bir ufacık şey veya söz.
Geçenlerde arkadaşıma sumak, kuru yemişlerden, kışlık erzak ısmarıç(sipariş) etmiştim. Sumağı koyduğu torbanın ağzını ip niyetine çılpık ile bağlamış.
İşte bu naylon torbaya bağlanan artık kumaşın çılpığı beni çocukluğuma götürüverdi.

Ha önce ne olduğunu anlatayım bu çılpığın.
Eskiden kumaşlar, basmalar alınır giysiler dikilirdi, elinde makine olan her ana çocuğunun ve ailesinin üstünü başını kendi dikerdi. Evinin terzisiydi yani.
Her evde de dikiş makinesi olmazdı. Köylü birbirine dayanışarak dikişlerini dikerdi.
Veya köyde, maillerdeki bir bilenin kapısı çalınır bazen sıkılarak yardım istenirdi.
Terzilik işleri el birliği ile çözülürdü.
Bu arada, internetten kapıya getirin dediğimiz günümüzü hayal bile edilemediğimiz zamanlardan bahsediyorum.

İşte terzi analarımızın üzerimize biçtiği giysilerden kesilen ince şeritler var ya o artıklara ÇILPIK deriz bizim köylerde.
Terzilerde yığılıp çöpe atılan parçalar diyelim kısaca.
O zamanlar da o çılpıklar öyle işe yaramıyor diye asla çöp olmazdı.
Hiç olmaz ise sağlamları kesenin, torbanın ağzını bağlamaya yarardı.
Bağlanacak şeyleri de bu çılpıklarla tutturulur, bir çiviye asılırdı.
Bazen yara bandı niyetine kesiklerimize sarardık.
Daha neler yapılmazdı ki tutacaklar, kırpma bohçalar, örme yapılıp hayvanları bağlayacak ipler, birleştirilip dikilen giyecekler, ne işe hizmet ettiğine ihtiyaç sahipleri karar verirdi.
Her evde bir yama bohçası mutlaka olurdu. İğne, iplik, düğme ne varsa bu bohçanın içinde yer alır, artan kumaş parçalarının işe yarayacakları onun içinde saklanırdı. Delinen, yırtılan, eskiyen yerler saklanan kumaş parçalarıyla yama yapılırdı.

Aaaa en önemlisi ise kız çocuklarına oyuncak olurdu bu çılpıklar. Bir giysi biçilirken başında beklerdik bize de bir parça düşer mi diye.
Evdeki yama bohçasından da oyuncak niyetine kumaş aldığımız(anamızdan habersiz çaldığımız) olmuştur.
Bizim öyle lisanslı oyuncaklarımız yoktu. Benim çocukken hiç oyuncağım olmadı. (Ta ki babam Almanya’ya işçi olarak gidene kadar. Zaten yaşım da köyde çocuk olma yaşını geçmişti. Okullu olup, ev işlerini yapacak yaşa gelmiştim.)
Kendi oyuncağımızı kendimiz bulurduk ve de yapardık.
Ama bütün köy bizim oyun alanımız, doğa da oyuncaklarımız olmuştur. Bütün doğa bizim oyun malzememizdi.
Kumaşlardan kalan parçaları anamız bize verirdi demiştim. Bizim için hazine değerinde olan bu bez parçalarından kendi dünyamızı kurardık sanki.
Ağaç dallarının çöplerini çatar artı şeklinde bağlar kendimize çöp bebek yapardık.
Bu çılpıklar var ya işte onların açık renklerinden baş kısmına dolar kafasını yapardık. Ocaktan aldığımız kömürlerle veya yeşil yapraklarla göz boyar, kırmızı gelin elleriyle de dudaklarını boyardık.

Daha büyük parçalarla bebeklerimize elbise dikerdik. O kumaş parçalarını taşları örerek kurduğumuz evimizin odalarındaki taştan masalarımıza ve koltuklarımıza örtü ederdik.
Şeklini uygun bulduğumuz ağaç kabuklarını da oyardık, onlar tencere, tabak, çanağımız olurdu.
Yani kumaşların, hiç bir santimetresi boşa gitmezdi. Oyuncaklarımızın en güzeli artık kumaşlardı. Bir de oyuncak bohçamız olurdu, onun içindekiler de artık kumaşlardı. Bebeklerimize elbise, taştan masalarımıza örtü, birebirimizle yarıştıracağımız desenler olurdu bohçamızda. Çocukluğumun hazinesiydi. Ne imrenirdim güzel kumaş parçalarına, çılpıklara.
Bu satırları yazarken bile gülümsediğimi fark ettim… Güzelmiş çocukluğum. Yetinmişim/iz kendi yaptığım oyuncaklarla. Mutlu olmuşum/uz.
Şimdi her çocuğun içi dolu oyuncak odası var ama asla yetinmiyor, mutlu olmuyorlar, doyumsuzlar.
Çünkü anlamı yok oyuncakların. Kendileri bir şey katmadıklarındandır belki de.

Dikilen bu giyecekler var ya bunların modası hiç geçmezdi. Tabi küçülen küçük kardeşe devredilir, eskiyene kadar giyilirdi.
Eskiyince de bazen ev silinecek bez, mutfakta kullanılacak havlu veya ter bezi olarak görevine devam ederdi.
Eskiyince de atılmaz onlar şeritler halinde kesilir, çılpık dokunur, sergi olurdu. Adına da çılpık savan denirdi.
Kullan at, tüket at, devreye girince bunları hepten unuttuk gitti. Tutumluluk bitti her yönümüzle tüketim toplumu olduk. Becerimiz de yok oldu galiba.
Mutluluğumuzu kaybettik. Çocukluğumuz gibi.
Ödümüz kopuyor rahatımız bozulacak diye.
Bir şerit kumaş beni benden aldı gitti taaa çocukluğuma…
Kalın Sağlıcakla__Biraz Sakince__Meyrem’ce

Yorumlar (1)
Halil Adıgüzel 1 ay önce
Yazınızı büyük bir zevkle okudum
Namaz Vakti 27 Ocak 2022
İmsak
Güneş
Öğle
İkindi
Akşam
Yatsı
Puan Durumu
Takımlar O P
1. Trabzonspor 23 54
2. Konyaspor 22 45
3. Alanyaspor 23 38
4. Adana Demirspor 23 37
5. Fenerbahçe 23 37
6. Beşiktaş 23 36
7. Hatayspor 23 36
8. Başakşehir 22 34
9. Gaziantep FK 22 32
10. Sivasspor 23 31
11. Kayserispor 23 31
12. Karagümrük 23 30
13. Kasımpaşa 23 27
14. Göztepe 23 27
15. Galatasaray 23 27
16. Giresunspor 23 26
17. Antalyaspor 23 24
18. Rizespor 23 22
19. Altay 23 18
20. Ö.K Yeni Malatya 22 16
Takımlar O P
1. Ümraniye 21 45
2. Ankaragücü 21 45
3. Erzurumspor 21 38
4. Bandırmaspor 21 36
5. İstanbulspor 21 36
6. Eyüpspor 20 36
7. Samsunspor 20 33
8. Adanaspor 21 32
9. Manisa Futbol Kulübü 21 28
10. Tuzlaspor 20 27
11. Keçiörengücü 21 26
12. Gençlerbirliği 21 26
13. Boluspor 19 24
14. Kocaelispor 21 24
15. Menemen Belediyespor 21 23
16. Altınordu 21 22
17. Bursaspor 20 20
18. Denizlispor 21 19
19. Balıkesirspor 20 8
Takımlar O P
1. Manchester City 23 57
2. Liverpool 22 48
3. Chelsea 24 47
4. M. United 22 38
5. West Ham United 23 37
6. Arsenal 21 36
7. Tottenham 20 36
8. Wolverhampton Wanderers 21 34
9. Brighton 22 30
10. Leicester City 20 26
11. Aston Villa 21 26
12. Southampton 22 25
13. Crystal Palace 22 24
14. Brentford 23 23
15. Leeds United 21 22
16. Everton 20 19
17. Norwich City 22 16
18. Newcastle 21 15
19. Watford 20 14
20. Burnley 18 12
Takımlar O P
1. Real Madrid 22 50
2. Sevilla 22 46
3. Real Betis 22 40
4. Atletico Madrid 21 36
5. Barcelona 21 35
6. Real Sociedad 21 34
7. Villarreal 22 32
8. Rayo Vallecano 21 31
9. Athletic Bilbao 22 31
10. Valencia 22 29
11. Osasuna 22 28
12. Celta Vigo 22 27
13. Espanyol 22 27
14. Granada 22 24
15. Elche 22 23
16. Getafe 22 22
17. Mallorca 21 20
18. Cadiz 22 18
19. Deportivo Alaves 22 17
20. Levante 21 11
Arşiv

Gelişmelerden Haberdar Olun

@