Artan kira fiyatları asgari ücretli ve emekliyi ağır bir geçim krizine sürüklerken, Denizli’de yayımlanan bir kiralık ev ilanı kamuoyunda “ölçüsüzlük” ve “keyfilik” tartışmalarını alevlendirdi. Pamukkale ilçesinde 3+1 bir daire için 35 bin TL kira talep eden ev sahibi, toplam 3 sayfa süren şartlar listesiyle tepki topladı.
Kira bedeli yüksek, şartlar daha da ağır
İlanda istenenler yalnızca kira bedeliyle sınırlı kalmadı. Ev sahibi; “sadece resmi evli aile”, “en az bir memur”, “en fazla bir çocuk” gibi kriterler koyarak kiracı havuzunu baştan daralttı. Uzmanlara göre bu tür koşullar, ayrımcılık ve özel hayatın ihlali tartışmalarını beraberinde getiriyor.
Gündelik yaşama müdahale eden maddeler
Şartlar listesinde yer alan bazı maddeler, kiracının günlük yaşamına doğrudan müdahale niteliğinde.
Evde sigara yasağı; misafirlerin dahi yalnızca balkonda içebilmesi
Kiranın 2 gün gecikmesi halinde ihtarname
“Tezgâh üzerinde kirli bulaşık bırakılmayacak”, “tezgâh ıslak bırakılmayacak” gibi ev içi düzen dayatmaları
Bu maddeler, kira sözleşmelerinin konutun korunması amacını aşarak yaşam tarzını denetleme aracına dönüştüğü eleştirilerine yol açtı.
“Denetim” maddesiyle mahremiyet tartışması
İlanda, ev sahibinin 50 günde bir, kiracının “müsait olduğu bir zamanda” 15 dakikalık kontrol ziyareti yapacağı da yer aldı. Hukukçular, bu tür maddelerin kiracının konut dokunulmazlığı ve mahremiyeti açısından sorunlu olabileceğine dikkat çekiyor.
Bakım, temizlik ve sorumluluk kiracıya
Şartlar bununla da bitmiyor:
Kombi bakımının belirli tarihte, yetkili servisle ve ev sahibine haber verilerek yaptırılması
Evle ilgili sorunlarda yalnızca ev sahibinin yönlendirdiği usta ile çalışılması
Haftalık temizlik zorunluluğu, mutfakta yağ, leke bırakılmaması
Duvar kağıdı, kapı damperi, anahtar göbeğinin değiştirilmesi gibi ek maliyetler
Bu maddeler, kiracının bakım ve kullanım sorumluluğunu olağan sınırların ötesine taşıyor.
“Konut”tan “denetimli yaşam alanı”na
İlanda yer alan “bina ve çevresi 24 saat kamerayla izlenmektedir”, “çöp kapı önünde bekletilmeyecek”, “komşuları rahatsız edecek hiçbir davranış olmayacak” gibi ifadeler, eleştirmenlere göre konutu barınma hakkı olmaktan çıkarıp kurallarla çevrili bir denetim alanına dönüştürüyor.
Geçim kriziyle çelişen tablo
Kira bedellerinin fahiş biçimde arttığı, gelirlerin aynı hızla yükselmediği bir dönemde yayımlanan bu ilan; konut piyasasında güç dengesinin ev sahipleri lehine aşırı bozulduğunu gözler önüne seriyor. Sosyal medyada ve kamuoyunda yükselen tepkiler, “sorunun tekil bir ilan değil, yapısal bir kriz” olduğu görüşünde birleşiyor.
Uzmanlar, konut piyasasında denetim, şeffaflık ve sözleşme standartlarının güçlendirilmemesi halinde benzer “şart listelerinin” yaygınlaşabileceği uyarısında bulunuyor.
